Доруобай дьонтон итэҕэс санаммакка

“Самородок” спортивнай комплекс дьиэтигэр үлэлиир адаптивнай спорт киинигэр нэдиэлэ үс күнүгэр дьыл кэмиттэн, халлаан туругуттан тутулуга суох, биир да күнү көтүппэккэ сылдьар, спордунан утумнаахтык дьарыктанар эдэр дьонтон биирдэстэринэн Сергей Безносов буолар. Кини хары баттаһыытыгар  спорт маастарыгар кандидат. “Аврора” медицинскэй киин массажиһа. Бириэмэ булан Сергейи кытта Саҥа дьыл буолуон аҕай иннинэ көрсөн кэпсэттим.

-Сергей, саха киһитин сиэринэн, бэйэҥ тускунан кэпсии түһэргэр көрдөһөбүн. Оһолго түбэһэн инбэлиит буоллаҕыҥ… Кэпсииргэ наһаа чэпчэкитэ суох буолуо, ол гынан баран, кыаллар буоллаҕына?

— Мин Горнай улууһун Маҕараһыттан төрүттээхпин. Оҕо эрдэхпиттэн спорду сөбүлүүбүн, оҕо-оҕо курдук оччотооҕу кэмҥэ спорт араас секцияларыгар табаарыстарбын кытта дьарыктаммытым.

Бэһис кылааска үөрэнэ сылдьан, Эргэ Саҥа дьыл бырааһынньык күнүгэр, ыалбыт  чүөчэ миигин бырааппынаан кинилэргэ тахсан уолугар доҕор буоларбытыгар  ийэбиттэн  көрдөспүтэ. Быраатым ол уоллуун 1 кылаас үөрэнээччилэрэ этэ. Орой мэник уолаттар мээнэ олорбот буоллахпыт… Бырааттааҕым миигиттэн кыра дьон буоллахтара… Онон ону-маны быһаарсар, идеялыыр, тыл көтөҕөөччүлэрэ мин этим.

.. Дьиэҕэ булт тэрилэ, ботуруон баарын бэлиэтии көрдүбүт уонна 3 киилэлээх баанкаҕа ботуруону толору хаалаан бараммыт уматарга быһаарыммыппыт. Арай буорахпыт үчүгэй аҕайдык эстибэтэ дуо?! Бырааттааҕым мин кэннибэр турбут буоланнар, хата, улаханнык эчэйбэтэхтэрэ. Муоста тостон, дьиэ түннүктэрэ көтөн иэдээни оҥорбуппут. Ити кэнниттэн сыл аҥарын кэриҥэ бастаан медцентрга, салгыы харах балыыһатыгар сыппытым. Эпэрээссийэ оҥордохторуна, хараҕым көрөр буолуо диэн эрэнэр этим… Ол гынан баран, ол кыаллыбатаҕа. Ити курдук, мэниктии сылдьаммын, харахпынан 1 группалаах инбэлиит буолан хаалбытым. Саас тиийэн биир кылааска үөрэнэр оҕолорум арыаллааннар, өйөөннөр бэһис кылааһы түмүктээбитим. Эһиилги сылыттан  Дьокуускайга коррекционнай оскуолаҕа үөрэнэр буолбутум. Онон интернакка олорон, харахтарынан көрбөт оҕолору кытта үөрэнэн, оскуоланы бүтэрбитим.

— Биир мэник быһыы олоххун, инникигин улаханнык сарбыйбыт эбит. Оскуола кэнниттэн хайа диэки хайысханы тутустуҥ?

— Оҕо эрдэхпиттэн юрист буолуохпун баҕарар этим. Онон ХИФУ юридическай факультетыгар туттарсан киирбитим. Хараҕым көрбөтүттэн улаханнык эрэйдэммитим. Бастакы кууруска туруулаһан туран үөрэхпин бүтэрбитим уонна тэҥнээхтэрбин кытта салгыы бииргэ үөрэнэрим кыаллыа суоҕун иһин тохтообутум. Билиҥҥи кэм ирдэбилинэн, компьютеры баһылыыр баҕалаах Москваҕа компьютер куурсугар тиийэн 2 ый устата үөрэнэн кэлбитим. Көрбөт дьону компьютерга адьас атын ньыманан үөрэтэллэр. Онон бу үөрэх миэхэ наһаа элбэҕи биэрбитэ, олус наадалаах программалары сатыыр буолбутум. Компьютерга холкутук үлэлиир кыахтаммытым.

Саҥаны, сонуну билиэхпин, баһылыахпын билигин даҕаны наһаа баҕарабын. Алтайга Бийск куоракка көрбөт дьону реабилитациялыыр киин баарын туһунан истэммин, аны онно тиийэммин торуосканан холкутук сирдэтэн сылдьарга үөрэнэ барбытым. Бу кииҥҥэ сыл аҥарын устата  көрбөт дьону араас хайысхаҕа үөрэтэллэр этэ. Ол курдук, унтуу улларарга, баайарга, иистэнэргэ, уһанарга,  компьютер оператора буоларга, кинигэ таһын оҥорууга о.д.а. идэлэргэ профессиональнай  үөрэҕи биэрэллэрэ. Мин торуосканан сирдэтэн сылдьыы албастарын үөрэтэрим быыһыгар, компьютерга номнуо быһаарсар киһи быһыытынан, компьютер кылааһын учууталын кытта билсэн, сорох түгэннэргэ кини билбэтин ыйан биэрэр этим. Онуоха ол учуутал: “Көрбөт дьону компьютерга үөрэтиигэ көмө кинигэтэ суруйуоҥ дуо?” – диэн көрдөспүтэ. Онон бэйэм курдук кыһалҕалаах дьон компьютеры түргэнник ылыналларыгар сүбэлэрдээх, ыйыылардаах-кэрдиилэрдээх пособиены суруйан, оҥорон таһаарбытым. Компьютер оператора диэн туоһу докумуоннаах Сахам сиригэр төннөн кэлбитим.

Дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын академиятыгар юрист идэтигэр туттарсан киирбитим, биир сыл кэнниттэн факультеппыт аккредитация ааспакка сабыллан хаалбыта.

Сергей, төрөөбүт дойдугар эмиэ үлэлээн ааспыт эбиккин.  Дьэ бэйэн курдук харахтарынан кыһалҕалаах дьону кытта үлэлиир хайдах этэй?

— Горнайга көрбөттөр обществоларын бэрэссэдээтэлинэн талыллан, балтараа сыл кэриҥэ үлэлээбитим. Улуус үрдүнэн 80-тан тахса хараҕынан инбэлиит баара. Дьоммун улахан бырааһынньыктарга, республика таһымыгар ыытыллар инбэлииттэр спартакиадаларыгар, ыһыахтарга түмэн, кытыннарар этим. Горнай улууһун нэһилиэктэрэ бэйэ-бэйэлэриттэн тэйиччи буоланнар, кэлэргэ-барарга уустуктардаах. Онон сүрүннээн улуус киинигэр Бэрдьигэстээх бөһүөлэгэр олорор инбэлииттэри кытта ситимнээхтик үлэлээбитим. Дьон итэҕэлин ылан бэрэссэдээтэллээбит сылларбар  бэйэм кыахпынан үлэлии сатаабытым.  Тэрээһиннэргэ спонсорскай көмө көрдөөн элбэхтик сүүрүөххэ-көтүөххэ наада этэ.

Оттон спорт эйгэтигэр хаһан, хайдах  кэлбиккиний?

— Дойдубар үлэлээн бараммын, Дьокуускайга кэлбитим. Жатайдааҕы медколледжка массажист идэтигэр бэлэмниир буолбуттарын истэммин бу колледжка туттарсан киирбитим.

Бу иннинэ инбэлииттэр республикатааҕы спартакиадаларыгар сүүрүүгэ, хары баттаһыытыгар элбэхтик кыттар этим. Аан дойду чемпиона, 3 группалаах инбэлиит Игорь Созоновы  билэр буоламмын, кини нөҥүө адаптивнай спорт тренеригэр  “Пауэрлифтининэн дьарыктаныахпын баҕарабын”, – диэн телефонунан эрийбиппин, үөрэ-көтө ыҥырбыта.

Эһиилигэр эмиэ хараҕынан инбэлиит Таатта уола Алик Никифоров массажист идэтигэр үөрэнэ кэлбитэ. Онон эбиэккэ диэри үөрэнэн баран, кинини  адаптивнай кииҥҥэ баран дьарыктаныахха диэн ыҥырбытым. Жатайтан куоракка сылдьар 109 №-дээх автобуһунан күһүҥҥэттэн саҕалаан,  кыһын, тыбыс-тымныыга  кытта айаннаан кэлэр этибит. Аны иккиэн торуосканан сылдьар буоламмыт, бытааммыт. Автобус тохтобулугар кэлэн ыйыттахпытына, “Бу билигин эрэ автобускут ааста”, – диэн хомотооччулар. Ол да буоллар уолаттар санаабытын түһэрбэккэ, нэдиэлэҕэ хас да күн кэлэн спортсаалаҕа дьарыктанар буолбуппут.

Ити курдук дьарыкпын күһүн саҕалаан бараммын, Тамбов куоракка Россия таһымнаах чемпионакка 60 ыйааһыҥҥа пауэрлифтиҥҥэ троеборьеҕа I миэстэни ылары ситиспитим. Саас ыам ыйыгар Сочига пауэрлифтинг  “жим лежа” көрүҥэр II миэстэни ылбытым. Спорка ситиһиилэрим тренерим Аркадий Валерьевич Степанов улахан үтүөлэрэ. Билигин үлэм кэнниттэн нэдиэлэҕэ үстэ киэһэ 7 чааска диэри спорсаалаҕа утумнаахтык дьарыктанабын. Спорт маастарыгар кандидат нуорматын толорбутум.

— Билиҥҥи олоххо барар-кэлэр, айанныыр барыта харчыны эрэйэр. Эн ити күрэхтэһэ бараргар суолун-ииһин ороскуотун ким уйунарый?

— Аан бастаан Тамбов куоракка барарбар Гаврил Текеянов диэн биир дойдулааҕым уол Маҕараска ыҥырыы таһааран, дойдум дьонун көмөтүнэн, кинилэр алгыстарын ыламмын күрэхтэһэн кэлбитим. Кэнники сырыыларбар сороҕор төрөөбүт улууһум дьаһалтата, сороҕор  адаптивнай киин  өйөбүлүнэн айаннаабытым. Түгэнинэн туһанан, дойдум дьонугар улахан махталбын тиэрдэбин.

Дьон-сэргэ эйигин “үчүгэй массажист” диэн хайгыырын элбэхтик истэбин. Үлэҥ туһунан кэпсии түһүөҥ дуо?

— Массажист идэлээх киһи идэбинэн үлэлиэхпин наада этэ. Онон телефоҥҥа баар “2 Гис” сыһыарыы нөҥүө куорат медклиникэлэрин ньүөмэрдэрин буламмын, резюмебын ыытан кэбиспитим. Соһуйуом иһин, сарсыҥҥы күнүгэр электроннай аадырыспар “Аврора” медклиникаттан собеседованиеҕа ыҥырыы сурук кэлбит этэ. Сарсыныгар бу клиника салайааччыта С.Я. Яковлеваны кытта кэпсэтэн, нэдиэлэ устата тургутууну ааһаммын массажиһынан үлэлии киирбитим. Кэлэктииппин, үлэбин сөбүлээтим. Светлана Яновнаҕа улахан махталлаахпын.  Күн устата араас идэлээх, араас саастаах дьон кэлэн массажтанан бараллар. Массаж – физическэй үлэ, онон сылаалаах.

— Кэпсэтиибит түмүгэр тугу этиэҥ этэй? Инники былааннарыҥ?

— Адаптивнай кииҥҥэ кыараҕас спортсаалаҕа элбэх киһи сылдьабыт. Биир штанга баарыгар уочараттаһан дьарыктанабыт. Хас биирдиибит ылсыбыт спорт көрүҥмүтүгэр туспа сыаллаахпыт. Мин тренерим “Маастар нуорматын толорорго үлэлиибит”, – диэн кытаанах соругу туруорбута. Онон инникитин өссө күүскэ дьарыктанан  ити сыалбын ситиһэр былааннаах сылдьабын. Усулуобуйа тупсан, кэҥээн, инвентарь элбиирэ буоллар, дьон-сэргэ  спорка өссө сыстыа, тардыһыа этэ дии саныыбын.

Ити курдук кэпсэтиибитин түмүктээтэ хараҕынан I группалаах инбэлиит, спорт маастарыгар кандидат Сергей Безносов. Олоххо тардыһыы күүһэ бу буоллаҕа… Санаатын түһэрбэккэ, доруобай дьонтон итэҕэс санаммакка,  бэйэтин эйгэтин булунан, сыал-сорук туруорунан, спорду аргыс оҥостон үлэлии-хамсыы сылдьар эдэр киһи үгүс  саастыылаахтарыгар холобур буолара саарбаҕа суох.

 Кэпсэттэ Екатерина Бястинова.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *