Амарах санаалаахтарбыт үксүү турдуннар

Тыйыс айылҕалаах дойду дьонун ураты хаачыстыбата
Билиҥҥи сайдыылаах, дьалхааннаах үйэҕэ тыйыс тымныылаах сиргэ-дойдуга олорор дьон ортолоругар үтүө, амарах санааларын илдьэ сылдьар дууһалаах киһи баһыйар үгүстэр. «Айыы киһитэ аһыныгас, күн киһитэ көмүскэс» диэн мээнэҕэ эппэттэр. Глобализация, урбанизация кэмигэр улахан барыыспыт буолар дии саныыбын.
Мэлдьи ымсыырар Европабыт дьоно-сэргэтэ муус сүрэхтээхтэрин, бэйэлэрин иннилэрин эрэ көрүнэллэрин, аан дойдуну аймаабыт коронавирус кэмигэр Италия холобуругар көрдөрдүлэр. Кинилэргэ Арассыыйа, Кытай уонна Куба көмө-өйөбүл буолбуттарын бары билэҕит. Оттон биир сойууска түмсэн олорор судаарыстыбалар, этэргэ дылы, кымаардаан да көрбөтүлэр. Ити сайдыылаах дойдуларга бэйэмсэх буолуу, сүрэх мууһуруута, материальнай сыаннаһы өрө тутуу бүрүүкээбитэ ырааппытын үгүстэр билэр-көрөр буолуохтааххыт.
Коронавирус тэнийбит кытаанах кэмигэр киһи быһыытынан үтүө хаачыстыбабыт өссө ордук уһуктубута норуот быһыытынан инникилээхпитин туоһулуур. Сахабыт сиригэр бу уустук быһыыга-майгыга ким тугу сатыырынан, кыайарынан дьоҥҥо, ытык кырдьаҕастарбытыгар, кырачааннарга, элбэх оҕолоох ыалларга күүс-көмө буолалларыттан, киһи эрэ санаата көтөҕүллэр.
Герой бачыымын батыһан
Урут-уруккуттан биһиги норуокка кытаанах кэмнэр тирээн кэллэхтэринэ, уопсай дьыала туһугар судаарыстыбаны кытта тэбис-тэҥҥэ эппиэтинэһи сүксэр, үлэлэһэр үгэс баар. Ол курдук, дойдуга коронавирус саҥа туран эрдэҕинэ, аныгы технологиялары баһылаабыт, олоҕу хамсатар чулуу уолаттарбыт Арсен Томскай, убайдыы-быраат Ушницкайдар өрөспүүбүлүкэбитигэр искусственнай тыынар аппараат ыларга анаан үп-харчы биэрбиттэрэ. «Сэттэ» хампаанньа Саха сирин эмчиттэригэр коронавирустан көмүскэнэллэригэр анаан эмиэ үбүнэн-харчынан көмөлөспүттэрэ.
«Якутия» технопарк өрөспүүбүлүкэтээҕи 3 №-дээх балыыһаҕа анаан, коронавирус анаалыһын оҥорор Америкаҕа оҥоһуллубут оборудованиены бэлэх ууммута.
Алтынньыга Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна, биллэр ырыаһыт Кылаан Кындыл үөрэммит кыһатыгар, Кыргыдай орто оскуолатыгар бактерияны суох оҥорор, салгыны ыраастыыр «Озон» уонна «Поток» диэн сыаналаах рециркулятордары уонна дьаҥтан харыстанар мааскалары, бэрчээккэлэри, антисептиктары бэлэхтээбитэ.
Маны таһынан тэрилтэлэр үрүҥ халааттаах аанньалларбытыгар анаан босхо иһэр уунан, эбиэтинэн көмө оҥороллор.
Биллэрин курдук, пандемиянан сибээстээн оҕолорбут дьиэҕэ олорон үөрэнэллэр. Ааспыкка этэн аһарбытым курдук, манна араас кыһалҕалар бааллар. Ол курдук, сорох сирдэргэ сибээс мөлтөх. Маны таһынан, кистэл буолбатах, оҕолоругар барыларыгар аныгы гаджет атыылаһар кыахтара суох элбэх оҕолоох ыалларбыт, аҥардас ийэлэр, аҕалар элбэхтэр. Эбэтэр биир дьиэ кэргэҥҥэ хас да киһи, оҕо итинник тэрилинэн тэҥҥэ туттар түгэннэрэ эмиэ баар.
Өрөспүүбүлүкэбитигэр биир бастакынан ити кыһалҕаны өйдөөн, Үлэ Албан аата уордьан толору кавалера, Үлэ Геройа, чулуу ыанньыксыт Михаил Готовцев Уус-Алдан улууһугар Танда сэлиэнньэтин элбэх оҕолоох дьиэ кэргэттэригэр биэс саҥа төлөпүөнү бэлэхтээбитэ. Герой бачыымын батыһааччылар элбээбиттэрэ. Билигин сир-сир аайы элбэх оҕолоох ыалларга төлөпүөннэри бэлэхтээһин тэнийэн эрэрэ дьон санаатын көтөҕөр.
Ол курдук, Уус-Алдан улууһун баһылыга Алексей Федотов, Лөгөй орто оскуолатын дириэктэрэ Иван Никонов, эмиэ бу нэһилиэк бааһынай хаһаайыстыбатын салайааччыта, предприниматель Анатолий Бурнашев элбэх оҕолоох ыалларга төлөпүөн бэлэхтээн, үөрдүбүттэрэ-көтүппүттэрэ. Итилэри таһынан Уус-Алдан улууһун олохтоохторо, оскуоланы урукку өттүгэр үөрэнэн бүтэрбит выпускниктар учаастактааҕы балыыһаларга көмөлөһөн, үп-харчы хомуйан биэрдилэр.
Ил Түмэн наукаҕа, үірэххэ, культураҕа уонна сонуну киэІник тарҕатар ситимнэргэ сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Феодосия Габышева Үөһээ Бүлүү улууһугар ити курдук үтүө дьыаланы оҥорбутун үгүстэр билэр буолуохтааххыт. Уопуттаах парламентарий, «Якутцемент» хампаанньа салайааччыта Алиш Мамедов Хаҥалас улууһун үөрэнээччилэригэр 23 планшеты бэлэхтээбитэ.
Өрөспүүбүлүкэбитигэр гаджеттарынан көмөнү өссө үөрэх министиэристибэтин уопсастыбаннай сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Михаил Черосов, Таатта улууһун Дьокуускайга землячествотын салайааччыта Семен Оготоев, DNS маҕаһыын дириэктэрэ Михаил Лебедев оҥорбуттара. Ити курдук элбэх холобуру аҕалыахха сөп.
Бу күһүн өрөспүүбүлүкэбитигэр «Үөрэнэ барарга көмөлөс» диэн акция чэрчитинэн үгүс ахсааннаах үтүө дьыала оҥоһуллубутун бэлиэтиибин. Аҥардас Төҥүлү нэһилиэгэр 26 оҕоҕо көмө оҥоһуллубута.

Мааскалары бэлэхтээһин салҕанар
Өйдүүргүт буолуо, эмкэ бэриммэт дьаҥ туруоҕуттан, аан дойдуга мааска дефицитэ үөскээбитэ. Саха сирин үтүө санаалаах кэрэ аҥаардара мааска тигэннэр, ытык кырдьаҕастарга, элбэх оҕолоох ыалларга уонна доруобуйаларыгар хааччахтаах дьоҥҥо бэлэхтээбиттэрэ уонна бэлэхтии да тураллар.
Бу саас өрөспүүбүлүкэ үрүҥ халааттаах аанньаллара, эмчиттэр биир идэлээхтэригэр, билигин үлэлээбэккэ олорор бэтэрээннэргэ көмөлөһөр, өйөбүл буолар быһаарыныыны ылыммыттара.
Ол курдук, өрөспүүбүлүкэтээҕи онкологическай диспансер, Кэбээйи, Хаҥалас улууһун киин балыыһаларын эмчиттэрэ биир идэлээх ытык кырдьаҕастарга мааска тигэн, бородуукта түҥэтэн көмөлөспүттэрэ.
Истибэт оҕолору үөрэтэр өрөспүүбүлүкэтээҕи коррекционнай оскуола коллектива ытык кырдьаҕастарбытыгар көмөлөһөр волонтердарбытыгар анаан 700 маасканы тигэн биэрбиттэрэ хайҕаллаах дьыала. Маны таһынан кинилэр харантыыҥҥа олорор кэмнэригэр олохтоох телевидение биэрэр сонуннарын сурдотылбаасчыттаан биэрэн, көмөлөспүттэрэ.
Уус-Алдан улууһун Бороҕон сэлиэнньэтин «Мүрүчээнэ» оҕо саадын кэлэктиибэ эмиэ сүүһүнэн маасканы тигэн, бэтэрээннэргэ, элбэх оҕолоох ыалларга бэлэхтээбиттэрэ.
Дьокуускай куорат олохтооҕо, иистэнньэҥ идэлээх Валентина Слепцова биир дьиэҕэ олорор ыалларыгар эмиэ мааскалары тигэн биэрбитэ. Соһуччу үөрүүнү бэлэхтээбитэ. Кини олорор дьиэтэ 141 квартиралааҕын бэлиэтиибин.
Ил Түмэн дьокутаата, «Колми» хампаанньа генеральнай дириэктэрэ Наталья Румянцева эмчиттэргэ анаан микробтан уонна вирустан харыстанар уон анал көстүүмү тиктэрэн, үрүҥ халааттаах аанньалларга бэлэх ууммута.

Аһынан-үөлүнэн көмө
Коронавирустан сылтаан, аан дойду экономическай балаһыанньата таҥнары түспүтэ, мөлтөөбүтэ баар көстүү. Ону тэҥэ нэһилиэнньэ кыаммат-түгэммэт араҥата улаатар. Мүрү нэһилиэгин «Мичил» уһуйаанын үлэһиттэрэ элбэх оҕолоох ыалларга бородууктанан көмө оҥорбуттарын ахтан ааһары наадалааҕынан ааҕабын.
Куйаар ситиминэн Чурапчы улууһун Мындаҕаайы бөһүөлэгэр олорор бааһынай хаһаайыстыба салайааччыта Данил Павлов соҕотох аҕаларга хортуоппуй уонна оҕуруот аһын түҥэппитин туһунан сонун Саха сирин биир гына тилийэ көппүтүн, үгүстэр аахпыт, сэргээбит буолуохтааххыт.
Биллэрин курдук, Саха сиригэр олорор-үлэлиир узбектар диаспоралара икки төгүллээн элбэх оҕолоох ыалларга фруктанан уонна оҕуруот аһынан көмө оҥорбуттара.

Сарсыҥҥы күҥҥэ эрэли
Коронавирус турбутугар, дьоҥҥо-сэргэҕэ куттал суоһаабытыгар ыччат туора турбата. Амарах санааларынан, дьыаланан үүнэр-сайдар кэскиллээхпитин туоһулууллар.
Ол курдук, өрөспүүбүлүкэбитигэр волонтердар хамсааһыннара тэриллэн, дьиэҕэ олорор ытык кырдьаҕастарбытыгар күүс-көмө буола сылдьалларын, бары билэн-көрөн олороҕут. Барыта балтараа тыһыынча волонтер төлөпүөнүнэн киирбит сакаастары толороллор. Саастаах дьоммутугар бородуукталарын, эмтэрин-томторун атыылаһан, дьиэлэригэр илдьэн биэрэллэр. Бу хамсааһын салгыы сайдара буоллар диэн баҕалаахпын.

* * *
Бэйэ-бэйэбитин өйөстөхпүтүнэ, түмсүүлээх, сомоҕолоһуулаах эрэ буоллахпытына, бу ыарахан кэми этэҥҥэ аһарыахпыт. Маннык уустук кэмҥэ үтүө, амарах санаалаах дьоммут кэккэлэрэ хаҥыы, элбии, үксүү тураллара олус үчүгэй. Ити киһи быһыытынан үтүө хаачыстыбабыт, норуот быһыытынан эстибэт-быстыбат аналлаахпытын көрдөрөр дии саныыбын.
Людмила НОГОВИЦЫНА.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *