Бириэмэни – туһалаахтык

Дьэ, түһээн да баттаппатах күннэрбит-дьылларбыт үүнэннэр, үгүс киһи ый кэриҥэ дьиэҕэ хаайтаран олороруттан муунту буолбут буолуохтаах. Ордук куорат сиргэ олорор дьоҥҥо үлэ кэмигэр бириэмэ адьас тиийбэт курдук буолааччы. Рассада олордуоххун,  дьиэтээҕи сибэккилэрин буордарын уларытыаххын, торт астаан чугас дьоҥҥун күндүлүөххүн, оннооҕор ыскааптаргын ыраастаан, сэрэхситэ түһэр баҕалаах эрээри, өрүү «чэ кэнники» диэн  иһэрбит. Харантыын биллэриллиэҕиттэн биирдии күнүнэн былааннанан, өрдөөҕүттэн саана сылдьыбыт дьиэтээҕи түбүгү үмүрүтэн, иллэҥ бириэмэ  көстөн оннооҕор сирэй массааһыгар, торт оҥорууга, дьиэ усулуобуйатыгар бүрүчүөскэ оҥостор онлайн курстары сэҥээрэ көрдүм, кыралаан үөрэнним. Ол быыһыгар оҕо сааһым хаартыскаларын арыйан, альбомнарбын сэргэхситтим, мантан саас кэтэрбэр бэргэһэ баанным. Биир тылынан эттэххэ, «куһаҕан да үчүгэйдээх» диэн бэргэн этии маныаха тоҕоостоох курдук буолла. Куруук ыксыы сылдьар дьону уоскутарга, болҕомтоҕо ылбакка сылдьыбыккын орун-оннугар түһэрэргэ анаммыт кэрдиис кэм дуу дии саныыгын.

Дьиэҕэ олорон, оҕолоргунаан, кэргэҥҥинээн ирэ-хоро сэлэһэн, кэпсэтэн, сөбүлүүр аскын астанан, сорох киэһэ лотолаан, дуобаттаан,  караокенан ыллаан ыалы түмэр, сомоҕолуур харантыын күннэригэр сороҕор махталлаах курдукпун. “Дьиэҕэр олор!» диэн челлендж ити курдук биһиги ыалга салҕана турар. Барыта дьиэҕэ олорон оҥоһуллар буолан, оҕолуун, оҕонньордуун төлөпүөнү кытта куустуһан утуйар күннэр буоллулар. Ол түмүгэр, 76 саастаах  аҕам ютуб ханаалы толору баһылаан, урукку киинэлэри көрөр, интэриэһиргиир, опера ырыаһыттарын астына, дуоһуйа истэр буолла. Хор, ол курдук туһалаах күннэр аастылар.

Харантыын биир маннык күнүгэр иллэҥсийбиччэ, «Арай, дьиэҕэ олорор дьону сэргэхситэн, аралдьытан араас тиэмэҕэ викторина оҥордохпуна дьон таайыа дуо? Дьоҥҥо туһалаах буолуо дуо?» дии санаатым уонна араас кэмҥэ  тахсыбыт кинигэлэри, халандаардары уонна да атын источниктары хасыһан, 10-15, 20 ыйытыылаах викториналары хомуйан саҕалаатым. Аан бастаан саха салаатыгар биэс сылга бииргэ үөрэммит оҕолорбор оонньуубун ыыттым. Дьону сэҥээрдэр наадаттан, бэйэбиттэн кыра бириис олохтоотум. Дьонум азарт бөҕө, били, чуҥкуйан турбут ватсап группабыт тиллэ түстэ. Ньурбаттан, Сунтаартан, Амматтан, оннооҕор Усуйаанаттан тиийэ ватсап сонунун эрэ ааҕар «партизаннар» баалларын биллэрдилэр. Үөрүү-көтүү, сэргэхсийии, махтал тылын этии саҕаланна. Итинтэн эр ыламмын, салгыы араас тиэмэлэргэ эбии викториналары толкуйдаан, аны ватсапка атын группаларбар  күн аайы ыытан саҕалаатым. Аймахтарбыт түмсэ түстүлэр, киэһэ аайы сибээскэ олороллор. Дьэ, ити курдук ватсапка баар араас группаларбар анал чааһы сыһыараммын, дьонум ол бириэмэҕэ диэри дьиэлэрин үлэлэрин бүтэрэн, ыттарын аһатан, оҕолорун сууннаран, учууталлар уруоктарыгар бэлэмнэнэн, «чөм» курдук кэтэһэн олорор буоллулар.

Онон тылланаммын, үлэҕэ түбэстим. «Инициатива наказуема» дииллэринии, түбүккэ түстүм. Күн аайы уларыта сылдьан, эбии ону-маны саҥаны толкуйдаан,  дьону сэргэхситэр онлайн-аниматор буолан хааллым. Харантыын ити курдук биһигини түмсүүлээх оҥордо. Булчуттар күннэригэр анаан булт-алт, булт тэрилэ, көлө тиэмэтигэр ыыппыт оонньуубар күтүөттэрим, оҕо сааһым доҕотторо күн устата кинигэ хаһаннар, билиилэрин-көрүүлэрин дириҥэттилэр, долбуурга быыл буолан турбут кинигэ туһаҕа таҕыста.

Бүгүн  күндү ааҕааччыларбытын сэргэхситэргэ, дьиэҕитигэр олорон өйгүтүн үлэлэтэн, билиигитин кэҥэтэргитигэр анаан, бэлэмнээбит викториналарбын эһиги дьүүлгүтүгэр таһаарабын. Викторина хоруйдара хаһыаппыт кэлэр нүөмэрдэригэр бэчээттэниэҕэ. Ситиһиини, кыайыыга дьулууру баҕарабын! Болҕомтоҕут иһин  баһыыбаларыҥ!

 

Маны билэҕит дуо?

Булт-алт тиэмэтигэр викторина:

1.Муҥха кэмигэр туонаһыт туох эбээһинэстээҕий?

2.Тууччах – нууччалыыта?

3.Ньуоҕу диэн тугуй?

4.Сэтинньи туох ыйай?

5.Сүүр диэн муҥха тэрилэ туохха туттулларый?

6.Хас саастаах тайаҕы мындааһын дииллэрий?

7.«Эһэ тимэҕин сүөрүү» диэни быһаар.

8.«Байанай алгыһа» айымньыны ким суруйбутай?

9.Бүүчээн – нууччалыыта?

10.Булка туспа сиэр-туом тутуһуллар. Бөрөнү өлөрөн баран, туох сиэр толорулларый?

11.Булт хайыһара?

12.Иҥэһэ диэн тугуй?

13.Булчуттар бултуу таҕыстахтарына кэпсэтэр туспа тыллаахтар. Булка сыһыаннааҕы барытын харыс эрэ тылынан саҥараллар. Бу тыллары быһаар:

Кытарар –

Кыталык –

Бөх –

Кырыылаах –

14.Тыллана илик оҕоҕо собо тылын сиэппэттэр. Тоҕо?

  1. Маҕаһыыныгар 10 ботуруон киирэр улахан булка туттуллар саа?

16.Биир көс диэн хас км?

17.Солоҥдо нууччалыыта?

18.Өргө диэн тугуй?

19.Саамай киэҥник тарҕаммыт икки уостаах, уоһа үрүт-үрдүгэр олорор саа аата?

  1. Кыра оҕоҕо кус сүрэҕин сиэппэттэр. Тоҕо?

 

Саха литературатыгар уонна саха суруйааччыларыгар аналлаах викторина:

1.Бүөтүр Тобуруокап оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан, хоһоон суруйарыгар ылыммыт псевдонима?

  1. Эллэй «Таптыаҕыҥ ийэни» диэн ырыатын ким сакааһынан суруйбутай?

3.«Таптыыр үлэҥ ырыа курдук эбээт, тахсардаах-тахсыбаттаах. Таҕыстар эрэ, тохтуоххун баҕарбаккын» диэн ким эппит тылларай?

  1. В.М. Новиков-Күннүк Уурастыырап спорт ханнык көрүҥэр куорат уонна республика чемпиона буолбутай?

5.«Хахыйах» диэн тыл суолтата?

6.Ханнык күөлгэ оҕо куйуурдуу турбутай?

  1. Алампа бииргэ төрөөбүт убайдарын ааттарын ааттаталаа. Туох идэлээх дьон этэй?
  2. Сэмэн Данилов биир эдэр суруйааччыны «Мой литературный сын» диир эбит. Ол ким буолуой?
  3. «Кырдьык иһин кыргыс» хоһоон ааптара?

10.“Кырдьыгы утары өрөлөһөн кыайбыт суох. Кырдьык мэлдьи кыайар” диэн ким эппит тылларай?

 

«Тобуллаҕас толкуйдар» викторина:

1.Көлүллэ илик ат?

2.Айыыһыт хааһыта?

3.Аҕаҥ бииргэ төрөөбүт убайа?

  1. «Санитар» диэн ханнык тааһы ааттыылларый?
  2. Хотон хайа ханна баарый?
  3. Водолей диэн бэлиэ сахалыыта?
  4. «Суол сурахтаах, аартык ааттаах» тылбаастаа.
  5. Республикабыт саамай үрдүк точката ханна баарый?
  6. «Кыыс оҕо сонун тэллэҕэр бэчээттээх үһү» таабырыны таай.
  7. Буруо оһох турбатынан көнөтүк тахсар буоллаҕына, хайдах күн-дьыл буоларый?
  8. Аҕас-балыс эрдэрэ?
  9. Киһи кулгааҕын сымнаҕас чааһа?
  10. Итэҕэһи күлэр, сиэргэ-майгыга үөрэтэр дьоҕус айымньы жанра?

14.Гектар диэн тыл кылгатыллыбыта?

  1. Кумах хайа туох диэн ааттанарый?

 

Викторина  «Наше счастливое детство”

  1. Дополни имя сказочного героя:

— Кощей –

— Змей –

— Сестрица –

-Иван –

-Василиса –

-Мальчик –

-Елена –

  1. Угадай песню нашей юности:

А) Песня о будущем, которое не должно быть жестоко к нашим современникам?

Б) Песня об использовании улыбки в качестве электричества?

В) Песня об одинокой красавице?

  1. Кто говорит такие волшебные слова?

«По щучьему велению, по моему хотению»

«Лети, лети лепесток, через запад на восток»

«Крекс, пекс, фекс!»

«Сим-сим, открой дверь!»

  1. Имя пуделя Мальвины?
  2. Так начиналась пионерская речевка:

«Раз, два, три, четыре…..» Продолжи

  1. Аббревиатуры СССР:

БАМ –

ВЛКСМ –

ГТО –

ВДНХ –

  1. Какие цвета имеют олимпийские кольца?
  2. Назовите города-герои?
  3. Какие марки машин выпускались во времена СССР?
  4. Фрукт, которым отравили царевну?
  5. Какое лакомство предпочитал Карлсон?
  6. Продолжи пословицы:

Шила в мешке….

Ученье – свет, а …….

Терпение и труд……

  1. Всему голова?
  2. Мальвина – брюнетка или блондинка?
  3. По какому поводу Муха-Цохотуха собрала гостей: именины или свадьба?

 

Таабырынна таайсыахха

  1. Иннинэн-кэннинэн тэбиэлэнэр баар үһү.
  2. Соҕотох харахтаах соҕурууттан кэлэр баар үһү.
  3. Биир тураах оҕотун хоно-хоно баттыыр баар үһү.
  4. Өйдөөн көрүллүбэт үрүҥ кымньыы баар үһү.
  5. Саҥа сыл саҕаланыыта суон, сыл бүтүүтэ синньиир баар үһү.
  6. Уот кымньыылаах, уу таһаҕастаах баар үһү.
  7. Муус-маҥан, тыбыс-тымныы, тыаһа суох баар үһү.
  8. Уу да ылбата, уот да сиэбэтэ баар үһү.
  9. Кытаанах да таас буолбатах, маҥан да хаар буолбатах баар үһү.
  10. Төбөтө суох да сэлээппэлээх баар үһү.

 

Саха суруйааччыларын айымньыларын ааттарын бул. Иккилии тыллаах айымньы аата холбуу сурулла сылдьар.

 

1.А П А М А П

2.У Л Й Ү Э О Т Н У Ү

3.Р Э Н И Г Е Ч О Р Э

4.Л Ө К Ү М Ө

5.К А С Э М К А С Ы

6.У М Ч У Р У К У Ч

7.Т Ы К С А Б Ы Л

8.У Р  Ү У С К Ү К

9.Л А Т А Т П

  1. К И Ү Ө С Ч Э Ч Э
  2. Ч А М Р А Ы Н А

12.Р Ч У О Т А Т К Ы

  1. О А Й О А Т А У Х Л Ҕ
  2. Б Т А Ҕ А А Л АС Ы Т

15.К Ү Т Ү С

 

Эһиэхэ анаан викторинаны бэлэмнээтэ Екатерина Бястинова.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *