Бэрдьигэстээхтэр сирэй-сирэйгэ, аһаҕастык этиннилэр

Бу күннэргэ СӨ Бырабыыталыстыбатын бөлөҕө Горнай улууһун бары нэһилиэктэригэр тиийэн, олохтоохтору кытта көрсөн ааспыт сылга туох үлэ ыытыллыбытын кэпсээтэ. Делегацияны CӨ Култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга миниистирэ Ю.С.Куприянов салайан сырытта. Түмүктүүр көрсүһүү Бэрдьигэстээххэ Духуобунас киинигэр ыытылынна.


Олунньу 11 күнүгэр түмүктүүр көрсүһүү Бэрдьигэстээххэ ини-бии Даниловтар ааттарынан Духуобунас киинигэр буолла. Саалаҕа киһи толору муһунна. Үлэҕэ-хамнаска сылдьан нэһилиэктэригэр бырабыыталыстыбаны көрсүбэтэх дьон, Бэрдьигэстэээххэ кэлэн көрсүһүүгэ сырытта.

Бастатан туран, өрөспүүбүлүкэҕэ туох үлэ барбытын сыанаҕа турар экран нөҥүө кылгастык, сиһилии Юрий Степанович кэпсээтэ. Чопчу Горнайга эмиэ тохтоото. Былырыыҥҥы отчуокка дьон этиилэриттэн туох туолбутун, туох туолбатаҕын көрдөрдө. Онон нэһилиэнньэ этиитэ, ыйытыыта салгыҥҥа хаалбатын толору итэҕэйдибит.


Ыйытыыларга спорт миниистирэ И.Ю.Григорьев, экономика миниистирин I солбуйааччы В.М.Сивцев, үөрэх миниистирин солбуйааччы В.И.Тихонов, тыа хаһаайыстыбатын миниистирин солбуйааччы В.В.Афанасьев, тутуу миниистирин солбуйааччы Е.Е.Афанасьев уонна Ю.С.Куприянов хоруйдаатылар.
Буоларын курдук маннык мунньахтары култуура үлэтин бэтэрээнэ К.Д.Мартынов арыйда. Кини Бэрдьигэстээх иһинээҕи суол салгыы да аспаалланарыгар, тимир суол кэлэн, сүөһү аһылыга уотурба, эбиэс чэпчиэҕэ диэн эрэннэрбиттэрэ тоҕо туолбатын, улууспутугар ыытыллыахтаах Манчаары оонньууларыгар бэлэмнэнии тэтимэ бытааныгар тохтоото. Онон ыйытыыга хайдах хоруйдаабыттарын, туох диэн сүбэлээбиттэрин билиһиннэрэбин.
2021 сылга ыытыллар «Манчаары ооньууларыгар» тутуллар объектар (бастакы объект аата, көрүллүбүт суумата, үлэҕэ киирэрэ):
1. Бэрдьигэстээххэ ипподрому реконструкциялааһын, 7000, 0 тыһ. солк., 2021 с. диэри
2. 1000 миэстэлээх, сүүрэр дорожкалаах стадион, 231 248 тыһ. солк., 2021 с.
3. Стрелковый комплекс, 377 176 тыһ. солк., 2021с.
4. Элбэх функциялаах спортивнай саала, 235 212 тыһ. солк., 2020 с.

– Тутуу барыта кэмигэр бүтүө. Сахабыт сирин тымныытыгар тутуу үлэтэ бытаарар. Халлаан сылыйдаҕына үлэ саҕаланыа. Барыта былаан быһыытынан кэмигэр бүтүө.
– СӨ Тыатын хаһаайыстыбатын министиэристибэтэ сыл аайы сүөһүгэ ыарахан кыстык кэмигэр улуустарга чэпчэтиилээх сүөһү аһылыгын атыытын тэрийэр. Быйыл Горнай 100 % хааччыллыбыта. Чааһынай тэрилтэлэр сыаналарын бэйэлэрэ быһаллар.

 

Биир өттүнэн охсуулаах буолла

Семеновтар, эдэр ыал:

– Горнайга “Россельхозбааҥҥа” чэпчэтиилээх ипотеканы биэрэн эрэллэр дуо? солуоктаах дуо?

– Чэпчэтиилээх ипотеканы ыларга, тыа сиригэр олорор (Уһук Илин федеральнй уокурукка) 21-75 сааһыгар диэри ким баҕарар сайаапкалыан сөп. 100 тыһ. солк. 5 мөл. тиийэ 25 сылга диэри биэрэллэр. Ылар сууман 10 %-нын бастакы төлөбүр быһыытынан биэриэхтээххин. Ипотека усулуобуйатын сиһилии баантан ыйыталаһын.
Эдэр ыаллар чэпчэтиилээх ипотека киирбитэ биир өттүнэн охсуулаах дииллэр. Урукку курдук, улууска дьиэ туттарга көрүллэр көмө субсидиялар биллэрдик көҕүрээбиттэр. Холобур, тыа хаһаайыстыбатын линиятынан, быйыл улууска биир эрэ квота көрүллүбүт. Оттон эдэр ыалларга федеральнай үбүлээһинтэн көрүү ааспыт сылга 3000 000 тыһ. солк. буоллаҕына, быйыл 1900 0000 тыһ. солк. буолбут. Хас биирдии ыал баан ипотекатыгар хабыллара саарбах, кыра хамнастаахтарга, эбэтэр кредитнэй историята алдьаммыт киһиэхэ бу биллэн турар охсуулаах буолсу.

– Улууска фекалка массыыната аҕыйах. Онно көмө баар буолуо дуо?

– Маннык өҥөнү бары улуустарга чааһынай урбаанньыттар оҥороллор. Биир эмит урбаанньыт массыына ылан, нэһилиэнньэни хааччыйыан сөп. Эбэтэр олохтоох көҕүлээһиннэри өйүүр бырагыраамаҕа киирсэн, бырайыак эмиэ суруйуохха сөп.

О.В.Егорова, Бэрдьигэстээх дьаһалтатыттан:

– Тыа сирин комплекснай сайыннарыы бырагырааматыгар муниципалитет хардарыта үбүлээһинин бырыһыанын кыччатыахтарын сөп дуо?

– Ити федеральнай бырагыраама, уларыйыы киирбэтэ буолуо. Улууһу эбэтэр атын тэрилтэни кытта кыттыһыаххытын сөп.

– Бэрдьигэстээххэ Оҕо Искусствотын оскуолата тутуллуо, эбэтэр “Почта России”, “Ростелеком” билиҥҥи дьиэлэрин улуус атыылаһарыгар туох эмит көмө баар буолуо дуо?

– Быйылгыттан дойдубут Президенэ В.В.Путин оҕону эбии үөрэхтээһиҥҥэ, дьиэлэрин-уоттарын тутууга болҕомто уурарга диэн эттэ. Онон Кремль диэкиттэн тыал үрдэ. Эбии үөрэхтээһин, искусство оскуолаларын тутуу саҕаланыа диэн эрэниэххэ.
Билигин улууспут салалтата “Почта России”, “Ростелеком” дьиэлэрин муниципалитет атыылаһарыгар үлэ ыыта сылдьар. Бу тэрилтэлэр утары баран сөбүлэһэн испиттэрэ. Билигин “Почта России” бэйэтин иһигэр уларыйыылар буола туралларынан сибээстээн кэпсэтиибит тохтоото. Салгыы үлэлэһиэхпит.

В.И. Тимофеев, улуустааҕы общественнай Сэбиэт бэрэссэдээтэлэ:

– Ыттары көрүүгэ-истиигэ сокуоҥҥа саҥа тахсыбыт уларыйыылары тохтоторго, эбэтэр ол сатаммат буоллаҕына, үбүлээһинин көрөрү туруорсабыт. Дьоҥҥо түһэр, ытырар ыттары урукку курдук дьаһайар көҥүлү төннөрөргө. Бу этиибитин депутаттарга тириэрдэргитигэр.

Остуол атаҕар кэлгиллэн улааппыппыт

Е.Г.Павлов, биэнсийэлээх:

– “Сэрии сылын оҕолоро” диэн сокуон тахсыбыта. Ол тустаах дьоҥҥо туох даҕаны көмөнү, туһаны аҕалбата. Биһиги сэрии сылларын оҕолоро төһөлөөх чэпчэтиилээх эмкэ-томко наадыйарбыт буолуой. Ол саҕана аччыктаан, оҕо саас диэни билбэккэ, остуол атаҕар кэлгиллэн улааппыппыт, доруобуйабыт төһөлөөх айгыраабыта буолуой!? Депутаттар бу сокуону хаттаан көрөн, ырытан чахчы киһиэхэ туһалаах буоларын ситиһиҥ, чэпчэтии көрүҥ диэн көрдөһөбүт.

– Гааска көспүт хочуолунайдартан ититиини ылар ыаллар ыйдааҕы төлөбүрдэрэ кыччыыр дуо?

– Суох. Төттөрүтүн ыараабатаҕына баһыыба.

– Быйыл уонна эһиил гаас киирэр испииһэккэ суох ыалларга хаһан киирэрий? Тоҕо барыларыгар киирбэккэ нэһилиэнньэни аҥаардаатыларый?

– Үлэ хайдах барарыттан көстөн иһиэ. Барыта табылыннаҕына, үбүлээһин кыалыннаҕына нэһилиэккэ барытыгар да киириэн сөп.

– Быйыл Бэрдьигэстээххэ хас хочуолунай гааска көһөрүй?

– ДьУоКХ аҕыс уонна биир чааһынай хочуолунайдары көһөрөр былааннаахпыт.

– Улууспутугар оҕолорго аналлаах эти-сиини чэбдигирдэр каток эбэтэр, бассейн тутуллуо дуо?

– Суох. Билигин Горнайга сүрүн болҕомто – Манчаарыга тутуллар объектарга.

«Родничок” оҕо саадын кэлэктиибэ:

Улууспутугар “Олоҥхо кэскилэ”, “Солнышко”, “Родничок” дьиэлэрэ эргэрэн, былаан быһыытынан Бэрдьигэстээххэ 140 миэстэлээх саҥа уһуйаан тутуллуохтаах. Онно ити үс холбоһуохтаахтар. Ол тутууну федеральнай инвестиция бырагырааматыгар киллэриэххэ сөп дуо?

– Билигин биллибэт.

– Эһэ, бөрө олус элбээтэ. Сүөһүгэ кутталанна. Оннооҕор дьиэбитигэр киирэллэр. Итиннэ туох үлэ барарый?

– Бөрөнү бултааһыҥҥа сыл аайы анаан дьарыктанар булчуттарга үп көрүллэр. Тириитин эмиэ харчыга туттараллар.

Федеральнай суолга суоппардар дьиэ сүөһүтүн үлтү көтөллөр. Тоҕо итиннэ болҕомто ууруллубатый?

– Суоппардар биллэн турар, бөһүөлэк, сайылык чугаһыгар суол быраабылаларын тутуһуохтаахтар.

Атын сайдыылаах регионнарга биһиги курдук, күрүө-хаһаа, бүтэй тутуутугар үбү куппаттар. Сүөһүлэрэ бары көҥүл сылдьаллар. Ол оннугар кинилэр хамнастаах бостуук туталлар. Биһиги эмиэ бостууктанарбыт тоҕо кыаллыбатый.
Сокуоҥҥа сурулларынан, суоппар өскөтүн суолга сылдьар дьиэ сүөһүтүн үлтү көттөҕүнэ, хаһаайыҥҥа массыынатын ороскуотун, эмсэҕэлээбит буоллаҕына “моральнай ущерб” даҕаны төлөтөр бырааптаах. Суукка суоппар син-биир кыайар. Сокуон барыбытыгар биир. Ону тутуһуохтаахпыт.

“Рама” арыынан, “Сопьо крима” сухой үүтүнэн олороллор

– Үүт харчыта хаһан үрдүөй, тоҕо наһаа хойутууруй?

– Үүт харчытын улууска барытын кэмигэр ыытабыт. Былырыын Горнайга тыа хаһаайыстыбатын өттүнэн 160 мөл. суумалаах көмө оҥоһуллубута.
Улуускутугар үлэлиир “Горнай-Ас” бигэ туруктаах, үлэтэ таһаарыылаах буоларыгар пайщиктар-эһиги эмиэ кыһаллыахтааххыт.
Үүт туттарааччылар бэйэҕитигэр үлэлии үөрэниҥ. Сылга биир ынах 1 туонна үүтү туттардаҕына 45000 солк аахсар. Онтон 10000 солк. Меркурийга баранар. Онон сылга биир ынахтан 35000 солк ылаҕын.
Манна холобурдуохпун баҕарабын. Эһиги массыыналааххыт дии. Массыынаҕытынан күүлэйдиигит, бэйэҕит наадаҕытынан онно-манна айанныыгыт. Харчыгытыгар баахха толору бензин куттаҕыт. Ол бензиҥҥит ороскуотун государствоттан көрдөөбөккүт дии. Сүөһүгэ эмиэ оннук сыһыан үөскүөхтээх. Аҥардас үүт туттарар эрэ иһин сүөһүнү иитимэҥ. Биһиги дэриэбинэлэргэ сырыттахпытына чааһынай хотонноох, сүөһүлээх дьон үгүстүк “Рама” диэн арыынан, “Сопьо крима” диэн сухой үүтүнэн олорор буолаллар. Үүттэрин барытын туттараллар. Үүт туттаран, харчы аахсыаххытын баҕарар буоллаххытына, бааһынай хаһаайстыба, кооператив тэриниҥ диэн сүбэлиибин. Чааһынай киһинэн туттаран 5000 солк. аахсаргыт дуу, бааһынай хаһаайыстыба буолан, 60000 солк аахсаргыт ордук дуу. Тэҥнээн көрүҥ.
Билигин улууска чааһынай үүт туттарааччы 377, бааһынай хаһаайыстыба 46 баар эбит.

Бу курдук, СӨ Бырабыыталыстыбатын отчуота норуот иннигэр аһаҕастык, тэрээһиннээхтик барда. Чопчу ыйытыылаах кэлбит дьон, утарыта көрсөн олорон, санааларын аһаҕастык этэн астыммыттарын биллэрдилэр. Саалаҕа даҕаны үгүс ыйытыы киирдэ. Сорох суругунан ыйытыыларга эппиэтин хайаан да тиксэриэхпит, быһаарыахпыт диэн эрэннэрэн тарҕастылар.
Билигин улууспутугар ыытыллыахтаах «Манчаары оонньуутун” тэрээһиннээхтик ыытарга бэлэмнэниҥ, биир сомоҕо буолан түмсүҥ, көмөлөһүҥ диэн сүбэлээтилэр.

Күннэй Алексеева.

Сообщение Бэрдьигэстээхтэр сирэй-сирэйгэ, аһаҕастык этиннилэр появились сначала на Ulus.Media — все главные новости из районов Якутии.

Комментарии закрыты.