Дьөгүөсэ – айылҕа оҕото

Уулуссаҕа аһаан-сиэн, таҥас-сап, сыт-сымар буолан сылдьар дьону көрдөхпүнэ, биирдэ бэриллэр олоҕу ситэ да сыаналаабат  дьон дии санааччыбын. Олох очуругар оҕустарбыт да иһин күүстээх санаатынан олоҕун уларытарыгар кыах  баарын ситэ туһаммакка, муус доруобай эрээри, үлэ диэҥҥэ сыстыбакка, ытыстарын тоһуйан,  муор-туор  ээл-дээл  сылдьар буолаллар.  Оттон ыарахан ыарыыга ылларан, ыарыыны кытта охсуһан, орто дойду олоҕор, күннээх халлаан анныгар саатар биир күн өссө олорбут киһи диэн туруулаһан, күүстээх эмтэниини ааһа сылдьар дьон баҕа санааларын, олоххо тардыһыыларын олус чугастык ылынабын. Бүгүн мин олоҕор  туспа оскуоланы ааспыт, төрүөҕүттэн инбэлиит Егор Слепцову кытта кэпсэтиибин эһиги дьүүлгүтүгэр таһаарабын.

Егор таас хайа быыһыгар, кэрэ айылҕатынан сөхтөрөр Муома улууһун Орто-Дойду диэн 150-ча нэһилиэнньэлээх кыра бөһүөлэккэ 5 оҕолоох Слепцовтар дьиэ кэргэттэригэр төрдүс оҕонон  1991 сыллаахха күн сирин көрбүт. Культура эйгэтигэр үлэлиир Кылаана Егоровна диэн ийэлээх, ыраах айан суоппара Василий  Васильевич диэн аҕалааҕа. Улахан дьиэ кэргэн аҕата, эһэтэ уруултан илиитин араарбатах, дальнобойщик суоппар, быйыл кулун тутар ыйга олохтон туораабыт.  Ийэлээх аҕа  оҕолорун үчүгэйдик  иитэн, улаатыннаран, дьон бэрдэ, үлэһит үтүөтэ оҥорбуттарыгар, Егор  төрөппүттэригэр олус махтанар.

“Оҕо сааһым балыыһаҕа ааспыта”

“Арихоподобное заболевание” диэн (уҥуох ыарыыта)  диагнозтаах төрөөбүт ыарыһах оҕоҕо дьоллоох оҕо саас диэн өйдөбүл суоҕун тэҥэ. Егор бэйэтин саастыылаахтарын кытта үөрэ-көтө, сүүрэ сылдьарын өйдөөбөт. Киниэхэ арай балыыһа түөрт истиэнэтэ эрэ өйдөбүл буолан хаалбыт. Ол курдук хас эмэ сылы эргиччи балыыһаларынан эмтэнэн, олох ураты оскуолатын ааһаахтаабыт уол  “Киһи ымсыырбат чуҥкук оҕо сааһа  этэ. Оҕо сааһым балыыһаҕа ааспыта ” диэн кэпсиир.

-Дьиэбэр олорон үөрэммитим. Учууталлар 10-с кылааска диэри күн аайы балтараа чаас устата дьиэбэр   кэлэн үөрэтэллэрэ.Онтон 11-с кылааска бэйэм хаамар буоллум диэммин бууннаан туран, оскуолаҕа үөрэнэри туруорсаммын, биир сыл устата бэйэм саастыылаахтарбын кытта алтыһан, сэргэхсийэн, олус астынан үөрэммитим. Оскуола ирдэбилэ үрдүгүн, үөрэххэ сыһыан уратытын онно билбитим . Оскуола кэнниттэн 2009 сыллаахха Сэргэлээх шоссетын  10 км турар инбэлииттэр техникумнарыгар, атыы-эргиэн коммерсана диэн идэҕэ үөрэнэ киирбитим.

Ырыа эйгэтигэр үктэнии

Устудьуоннуу сылдьан  техникум  хоругар ыллаабытым. Онно ырыаҕа  аан бастаан интэриэс үөскээбитэ.  Ити сылларга ырыа эйгэтигэр  арылламмын, онтон ыла ырыа олоҕум аргыһынан буолбута. Билигин сүрүн дьарыгым -ырыа. Ырыата суох күнүм ааспат.

Төрөөбүт нэһилиэкпэр олохтоох кулуупка уус-уран сайалайааччынан үлэлиибин. Ырыанан үлүһүйэбин.  Араас ааптардар ырыаларын толоробун. Ол курдук  Исай Брызгалов, Александр Самсонов-Айыы Уолун, Анатолий Горохов, Сидор Рожин  ырыаларын сөбүлээн ыллыыбын. Быйыл төрөөбүт улууһум  нэһилиэктэринэн сылдьан “Айылҕа оҕото” диэн ааттаах айар киэһэлэрбин тэрийбитим. Бэйэм тэтимнээх, уоттаах-күөстээх, киһи санаатын көтөҕөр тиэмпэлээх  ырыалары  сөбүлүүбүн. Толору көрөөччүлээх,  ытыс тыаһа доҕуһуоллаах  саалаларга ити киэһэлэрбэр   “Мин да, дьонтон итэҕэһэ суох эбиппин” диэн киэн туттуу, инники олохпор эрэл  санаа үөскээбитэ.

Айылҕа эмтиир күүһэ

Бултуурбун, айылҕаҕа сылдьарбын, квадроциклынан , массыынанан хатааһылыырбын астынабын, мамонт муоһунан араас харысхаллары оҥоробун. Саха эр киһитин сиэринэн, балыктыыбын, кустуубун, бултуубун. Айылҕа  оҕотобун. Дьиэҕэ сыппакка тыаҕа, айылҕаҕа тахсан ыраас салгынынан дуоһуйа тыынаммын доруобуйабын   тупсарабын, санаабын аралдьытабын, күүс-уох ылабын. Айылҕа киһини эмтиир күүһүгэр  итэҕэйэбин.

Кэккэ ситиһиилэрим

Олохпор биир улахан ситиһиибинэн 2002 сыллаахха инбэлииттэр республикатааҕы “Жим лежа” күрэхтэригэр 2-с, 2009 сыллаахха Балынецтар кэннилэриттэн  3-с бириистээх  миэстэ буолбутум. 2010 сыллаахха  эмиэ республикатааҕы теннис күрэхтэһиитигэр   2-с миэстэлээхпин. Ити курдук  спорка кэккэ ситиһиилэрбинэн киэн туттабын. Оттон ырыа эйгэтигэр,  2016 сыллаахха “Ай, ыллаа” Айыы Уолун ырыаларын конкурсугар тиийэн, Гран-при  үрдүк аатын ылан, үөрүүм муҥура суох буолбута.

Дьиэ кэргэн дьоллоох биһигэ

 Бииргэ төрөөбүт биэспит.  Икки убайдаахпын Николай, Владислав.  Биир эдьиийдээхпин  — Люция. Балтым — Айыына. Улахан убайым Хонууга олорор 3 оҕолоох дьиэ кэргэн аҕа баһылыга. Оттон эдьиийим Люция икки оҕолоох, эбэбин кытта эмиэ  Хонууга олороллор. Кыра убайым Владислав Уус Алдаҥҥа Бэйдинэҕэ күтүөт буолан, дьиэ-уот тэринэн  олохсуйбута. Балтым Айыына куоракка  Арктикатааҕы культура уонна искусство государственнай институтугар  театр уонна киинэ артыыһа идэҕэ үөрэнэ сылдьар. Бары олус иллээхтик, эйэлээхтик улааппыппыт. Кыахпыт баарынан  сүбэлэһэн, быһаарсан биир санааҕа кэлэбит, билсэ-көрсө, сибээстэһэ олоробут. Улахан убайым кыралаан ыллыыр. Эдьиийим — талааннаах худуоһунньук. Иккис убайым ыраах айан суоппара, онон наар нефть, сэлээркэ таһан айаҥҥа сылдьар.

Мин билигин  ийэбин кытта олоробун. Иккиэн кулууп үлэһиттэрэбит. Онон культура эйгэлээх дьон, үлэбитинэн аралдьыйан, бириэмэ сэргэхтик ааһар. Ийэм сааһын тухары кулууп үлэһитэ. Ыллыыр. Киниттэн ити талааны бэриһиннэрдэхпит…Доруобай төрөөбүтүм буоллар, доҕотторум курдук аналлаахпын көрсөн, ыал буолан, оҕо-уруу төрөтөн, бу олоххо кэлбит суолбун-ииспин хаалларыам этэ. Билигин даҕаны испэр ыал буолар эрэл  санаалаахпын.

Киһи — санаа кулута

Төрөөбүт дойду кимиэхэ баҕарар олус күндү. Биһиги дойдубут курдук баай Байанай булдунан-алдынан маанылаабыт, кэрэ көстүүлээх, хатыламмат айылҕалаах, араас сир астаах дойду аҕыйаҕа буолуо дии саныыбын. Дойдубун олус таптыыбын. Биһиги киин сиртэн тэйиччи олорор буоламмыт, дьоммут-сэргэбит даҕаны олус сэмэй . Бэйэбит бүччүм олоробут.

Доруобуйабар болҕомто уурабын.  Бэйэбин кыанар киһи буолуохтаахпын диэн ирдэбил туруорунабын. Эппин-сииммин эрчийэбин. Мин курдук ырааҕы кыайан хаампат, элбэх таһаҕаһы сүгэр кыаҕа суох киһиэхэ квадроцикл олус табыгастаах эбит. Тыа сиригэр, уунан-хаарынан иҥнигэһэ суох айанныырга бэртээхэй көлө. Квадроциклбар  олоро түстүм да, ханна баҕарар тиийэн бултуубун, кустуубун, көҥүл киһинэн сананабын. Массыынам, квадроциклым, компьютерым, кулуупка аппаратура  моһуогурдаҕына, бэйэм хасыһабын,техникаҕа эмиэ сыһыаннаахпын.

Бэйэм курдук диагнозтаах уолаттары билэттиибин. Хомойуох иһин ыарыыны кытта утарыласпакка, ыарыыга бэринэн, олорон хаалбыт дьон элбэх эбит. Мин олоххо тардыһыылаах буоламмын, күүстээх санаабынан, чугас дьонум, доҕотторум өйөбүллэринэн, көмөлөрүнэн атахпар туран хаама сылдьарбыттан, орон-тэллэх киһитэ буолан сытан хаалбатахпар дьылҕабар махтанабын. Ийэбэр, бииргэ төрөөбүттэрбэр, миэхэ өрүү өйөбүл буолар дьоммор наһаа махтанабын. Киһи бу олоххо  санаатынан олорор эбит. Санааҥ күүстээх буоллаҕына, ыарыы эйигин тоһуппат, кыайбат. Бэйэм курдук диагнозтаах дьоҥҥо, санааҕытын түһэримэҥ, биһиги даҕаны бу күн сиригэр олох олороору кэлбиппитин толору дакаастаан, бэйэҕитин дьарыктаан, тахсар  күнү үөрэ-көтө көрсөн, дьоллоох дьонунан ааҕыныах тустаахпытын өйдүөхтээхпит.

Сайдыы хардыытынан билигин социальнай ситим нөҥүө  мин кыһалҕабын тэҥҥэ үллэстэр эрэллээх доҕоттордоохпун. Миигин өрүү алгыһынан арыаллыыр инстаграм нөҥүө билсибит табаарыстарбар  махтанабын. Кинилэр кынаттаах тыллара, алгыстаах айхаллара миэхэ тирэх, күүс буолар. Инстаграмҥа @ssleppegor  аадырыспынан киирэн подпискаланыҥ, социальнай ситим нөҥүө санаа атастаһыытыгар кыттыһан, ыарахаттары бииргэ туоруоҕуҥ диэн ыҥырабын , — Муома улууһун кыра  бөһүөлэгэр олорор ырыа аргыстаах Егор Слепцов итинник  кэпсээнин түмүктээтэ. Кырдьык, маннык күүстээх санаалаах, тус бэйэтигэр ураты ирдэбили туруорунан, сыалын-соругун ситиспит Егор бэйэтин саастыылаахтарыгар эмиэ биир туспа  холобур буолар  ыччат эбит дии санаатым. Инбэлиит киһи олоххо элбэҕи ситиспитин, ыарыыны кыайбытын  истэн киһи сөҕөр эрэ. Олоххо  тардыһыы, олоххо таптал ити курдук күүстээх!

 

Екатерина Бястинова.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *