Доруобуйабыт болҕомтону ирдиир

Кэнники сылларга Аан дойду үрдүнэн нэһилиэнньэ рак ыарыынан ыалдьыытын көрдөрүүтэ биллэ үрдээтэ. Ол курдук, Аан дойдутааҕы рагы чинчийэр киин иһитиннэрбитинэн, сыл аайы дойду үрдүнэн  15 мөл. кутталлаах  искэн тахсыыта  бэлиэтэнэр. Оттон Россияҕа ортотунан 600 тыһыынча киһи ыалдьар эбит. 10 кэнники сылы кэтээн көрүү түмүгүнэн, онкологическай кутталлаах  искэн тахсыыта 20% үрдээбитэ бэлиэтэнэр.

“Республикаҕа онкологическай ыарыылары утары” регионнааҕы бырайыагы олоххо киллэрэр сыаллаах “Доруобуйа” национальнай бырайыагынан Аан дойдутааҕы рагы утары күн тэрээһинин  чэрчитинэн, олунньу 4 күнүгэр  “Куруһаала” атыы-эргиэн киинин дьиэтигэр  “Сохраним маме жизнь” Бүтүн Россиятааҕы бырайыакка олоҕуран “Розовая лента” акция ыытылынна.

Бу күн Саха сирин үрдүнэн, хас биирдии улууска, нэһилиэккэ рак ыарыыны эрдэтинэ быһаарар тэрээһиннэр ыытылыннылар. Дьокуускай куорат олохтоохторо уонна ыалдьыттара бу күн эрдэттэн былааннанан, доруобуйаларыгар болҕомто ууран анаан көрдөрө, үрүҥ халааттаах аанньалартан сүбэ ылаары  муһуннулар. Сарсыардаттан хаан аналиһын туттаран, онкологтарга, кардиологтарга консультацияҕа сылдьан, элбэҕи туһаннылар. Саамай элбэх киһи узи аппараттарыгар уочаракка тоҕуоруһа муһунна. Ол курдук, ис-үөс, дьахтар органын, күөмэй, куолай узиларыгар элбэх киһи бэрэбиэркэни ааста. Бу номнуо үгэскэ кубулуйбут акцияны СР Доруобуйа харыстабылыгар министиэристибэтэ, республикатааҕы онкологическай диспансер, Дьокуускай куорат Доруобуйа харыстабылыгар управлениета, 1 №-дээх поликлиника, Дьокуускайдааҕы медицинскэй киин, Дьокуускай куорат 2, 3 №-дээх балыыһалара, “Белая роза-Саха”, республикатааҕы медицинскэй профилактикалыыр киин, “Матери России” общественнай хамсааһын, “Антирак: поддержка выживших” онкологиянан ыалдьыбыт дьоҥҥо көмөлөһөр волонтердар хамсааһыннара о.д.а. үгүс тэрилтэ холбоһон, биир санаанан тэрийдилэр.

Бу акцияҕа кытта кэлбит дьон санааларын ыйыталастым. Мария Старкова:

— Мин хоту улуустан куоракка кэлэ сылдьар кэммэр, хата, оруобуна түбэһэммин, маннык тэрээһиҥҥэ үөрүүнэн кэлэн көрдөрүнэ сылдьабын. Биһиэхэ хоту улууска нэһилиэнньэ доруобуйатын көрүнүүтүгэр кэккэ  ыарахаттары көрсөбүт. Авиабилиэт сыаната кэлэ-бара 70-тан тахса тыһыынча, ити улуус киинигэр диэри. Онтон салгыы өрүһүнэн 400-тэн тахса км айаннаан дьиэбитигэр тиийэбит. Олохтоох медпууҥҥа улаханнык ыалдьыбыт эрэ дьон кэлэн көрдөрүнэр. Биһиги эр дьоммут бултаан-алтаан, балыктаан, кыһынын сүрүн дьарыктарын толорор буолан,  тыаттан, ыстаадаттан  киирэллэрэ ахсааннаах. Онон эрдэ көрдөрөн, доруобуйабыт туругун быһаартарыы диэн суоҕун тэҥэ. Оо, төһөлөөх киһи өссө тыа сиригэр көрдөрүммэккэ, алдьархай ааҥнаан кэлиэр диэри олороллоро буолуой? Маннык биир сиргэ түмэн үрдүттэн көрдөрүнүү нэһилиэнньэҕэ олус табыгастаах, туһалаах, наадалаах диэн баҕа санаабын этэбин.

Т.Е. Белолюбская, республикатааҕы онкологическай диспансер кылаабынай бырааһын солбуйааччы, тэрийээччилэртэн биирдэстэрэ:

— Рак ыарыы сылтан сыл элбээн иһэрэ киһини дьиксиннэрэр. Маннык тэрээһин ыытыллара номнуо үгэскэ кубулуйда. Куһаҕана диэн, кутталлаах искэн киһи организмыгар өргө диэри туох да симптому биллэрбэккэ, дьон ыарыы номнуо ырааппытын кэнниттэн көрдөрүнэр түбэлтэлэрэ олус элбэх. Бүгүҥҥү тэрээһиҥҥэ биһиги диспансербытыттан элбэх быраас кэлэн консультация биэрдэ, узи кабинета үлэлээтэ.

Рак ыарыыны утары охсуһан, туруулаһан, эпэрээссийэни ааспыт дьону кытта үрдүк категориялаах онколог быраас Ф.Г. Иванова атах тэпсэн олорон, бэсиэдэ ыытта. Салгыы хайдах харыстанарга сүбэлэри, ыарыһахтар ыйытыыларыгар хоруйдары биэрдэ.

Билигин  “Онкопоиск” программа ылыныллан, улахан үлэ ыытылла турар.

Е.Г.Винокурова, эдэр  онколог-быраас:

— Дьахталларга түөс искэнэ саамай тэнийбит ыарыынан буолар.Эр дьоҥҥо простата рага элбээтэ. Итини таһынан кэнники сылларга  тыҥа рагын араас стадията үксээтэ. Дьахталлар 45 саастарын кэнниттэн маммография, түөс узитын, скрининг сылга биирдэ хайаан да бэрэбиэркэ быһыытынан ааһаллара ирдэнэр. 40 саас кэннэ хас биирдии киһи доруобуйатыгар  болҕомто ууран, көрдөрүнэ, кэтэнэ сылдьарыгар сүбэлиибин.

Республикатааҕы онкологическай диспансер быраастара Москваҕа, Японияҕа, атын да куораттарга идэлэрин таһымын үрдэтэ араас эбии үөрэхтэргэ, семинардарга сылдьабыт. Инникитин өссө саҥа аппараттар кэлэн, олохпут  сайдан, бу куһаҕан ыарыыны утары охсуһарга анал усулуобуйа тэриллэригэр бэлэмнэнэн, билигин эдэр быраастар аныгы технологияны баһылыы улахан куораттарга  үөрэнэ сылдьаллар.

Анастасия Борисова, “Рак ыарыытын утары” акция кыттыылааҕа:

  • Мин идэбинэн учууталбын. Аҕыйах сыллааҕыта түөспэр эпэрээссийэ оҥотторбутум. Онон сыл аҥара буола-буола кэтэбилгэ, бэрэбиэркэҕэ сылдьабын. Билигин бу куһаҕан ыарыы наһаа элбээтэ. Дьон сааһыттан тутулуга суох рагынан ыалдьар. Оннооҕор кырачаан оҕолорго итинник ыарахан диагноз туруорар буоллулар.

Ити сүрүн биричиинэтэ биллибэт. Аспытыттан, тыынар салгыммытыттан дуу дии саныыбыт да, хайдаҕа буолла? Олох биирдэ бэриллэр. Онон  уһуннук олоруохпун баҕарар киһи  быһыытынан, бэйэбин көрүнэ, кэтэнэ сылдьабын. Бэйэм эргиммэр билэр дьоммуттан эмиэ маннык кыһалҕаҕа түбэспит киһи элбэх. Киһи үөйбэтэх өттүттэн буолар эбит. Оҕо сааһым дьүөгэтигэр тылыгар кутталлаах (злокачественнай)  искэн тахсан эмиэ бэрэбиэркэ бөҕөнү бара сылдьар…

Айылҕаҕа, окко-маска чугаһыахпытын наада быһыылаах. Наһаа элбэх арас омук таблеткатын иһэрбит эмиэ буортуну аҕалар дуу дии саныыбын. Ол оннугар Сахабыт сирин эмтээх отторун иһэммит, көннөрү ыарыыны таблетката суох аһарыныахпытын сөп. Билигин тус бэйэм аптекаттан тэйэ сатыыр буоллум. Оту оргутан, настойдаан профилактика курдук иһэбин.

Ыарыы буллаҕына кими да аһыммат эбит. Онон тус бэйэбит күүстээх санаабытын түмэн, үчүгэй буолуом, этэҥҥэ буолуом диэн настройкаланнахпытына эрэ бу уустук балаһыанньаттан тахсар кыахтаахпыт.

Иван Павлов, суоппар:

  • Мин бүгүҥҥү акцияҕа кэргэним модьуйуутунан кэллим. Хаһан даҕаны балыыһаҕа сылдьыбаппын. Ыарыйдым дии санаатахпына, медик балтыбыттан телефонунан эмп анатан бараммын, бэйэм эмтиэкэлэнэбин. Бу тэрээһини сөбүлээтим. Бүгүҥҥү да акцияттан көрдөххө, мин саастыы 50-чалаах эр дьон адьас көрдөрүммэт эбиппит. Икки узига сырыттым, сүрэхпин көрдөрөөрү уочаракка турабын. Кырдьык, олус туһалаах тэрээһин эбит. Балыыһаҕа маны барытын хас нэдиэлэ көрдөрүнэр биллибэт. Талон суох, уһун уочарат… Ону биһиги эр дьон тулуйан, тэһийэн кэтэспэт буоллахпыт. Доруобуйа маннык тэрээһиннэрин сезон аайы ыытар киһи элбэх дьон туһаныа, махтаныа эбит.

Дьэ, ити курдук Дьокуускай куоракка ыытыллыбыт  “Рак ыарыыны утары” акция кыттыылаахтарын санааларын иһиттибит. Сылдьыбыт дьон маннык тэрээһин элбэхтэ ыытыллыаҕын, өссө да үгүс киһини хабан тэриллиэҕин баҕаралларын эттилэр. Санаа баттыга буолан сылдьыбыт үгүс киһи бу күн кэлэн доруобуйатыгар толору бэрэбиэркэни ааһан ким эрэ өрө тыыннааҕа, ким эрэ  соһуччу сонуну истэн айманнаҕа….

Екатерина Бястинова.

 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *