Хойут оҕолонууну утарбаппын/утарабын

УТАРБАППЫН
Мин 31 сааспар ыал буолан утуу-субуу икки уол оҕоломмуппут. Уолчааннарым күн-түүн туһалара элбиир, ону-маны бары сатаан үөрдэллэрэ үксүүр. Атахпар бигэтик туран, үлэлэнэн, дьиэлэнэн-уоттанан, үп-харчы өттүгэр кимтэн да, туохтан да тутулуга суох буолан баран ийэ буолбуппуттан үөрэбин. Дьүөгэ кыргыттарым үксүлэрэ оскуоланы бүтэрээт, биитэр бастакы, иккис кууруска үөрэнэ сылдьан ыал буолан оҕоломмуттара. Ол куһаҕан диэбэппин эрээри, билигин кинилэргэ талларар кыах үөскээтэр, муҥ саатар, үөрэхтэрин бүтэрэн баран ийэ буолуохпут диэ этилэр. Кэргэн, ийэ буоларга тиэтэйэн сорох кыыс үөрэҕэ да суох хаалбыт түгэнэ баара, биир-икки кыыс «академынан» устунан үөрэхтэрин бырахпыттара. Мин санаабар, кыыс аймах өйүн 25 сааһыгар тутар, эр киһи өссө хойут ситэр. Эрдэ ийэ буолбут кыргыттар эдэр саастарыгар сири-дойдуну көрбөтөхтөрүттэн, этэргэ дылы, баҕарбыттарынан сөптөөҕүн көҥүл көччүйбэтэхтэриттэн хомойоллорун элбэхтэ истибитим. Ийэ киһи бигэ туруктаах, өйүнэн-санаатынан сөптөөҕүн сиппит эрэ буоллаҕына, оҕону дьоһуннаахтык иитэр дии саныыбын.
Ыал буолаат оҕолонор дьон үгүстэр. Мин санаабар, саҥа холбоспут эдэрдэр ыал олоҕунан ситэ дуоһуйбакка сылдьан оҕолоннохторуна, атын түбүктэргэ баттатан иэйиилэрэ уоста быһыытыйан сыһыаннара тымныйыан сөп. Хат дьахтар ардыгар хаппырыыс буолар, онтон оҕо төрөөтөҕүнэ сороҕор утуйар уугун куоттараҕын. Чуолаан, бу оҕо төрүүр кэмигэр олох араас түгэнигэр бэйэ-бэйэ майгытын-сигилитин ситэ билсэ илик ыалга уустуктар үөскүөхтэрин сөп.
Кыыс аймах ыал, ийэ буоларга олус тиэтэйимэҥ. Бастатан туран сайдыҥ, үөрэниҥ уонна бэйэҕитин таптыырга үөрэниҥ. Бэйэҕин таптаатаххына эрэ эйигин тулалыыр дьон убаастыыр, таптыыр.

Екатерина Семенова,
36 саастаах

Хойут оҕолонууну УТАРАБЫН
Дьэ, билигин көрө-истэххэ сырыттахха, бу боппуруоска санаа улаханнык уларыйбыт ээ. Олох хаамыытынан, тэтиминэн диэххит буолуо да, мин ыччаттар ыал буолан баран өр оҕоломмокко сылдьалларын ис сүрэхпиттэн утарабын. Оннук холобуру тула элбэҕи көрүөххэ сөп.
Ыалым дьахтар, бу сыллар тухары дьүөгэлэспит киһим кыыһа ыал буолбутугар үөрбүтэ даҕаныы…Мин билэр буоллаҕым, кини 27 сааһын туолбут суос-соҕотох кыыһа дьэ олоҕун оҥостон, ыал буолан, бу сиргэ дьахтар аналын толорон ыал буолуон баҕарбыта. Күтүөттэрин дьоно куорат кыахтаах ыала буоланнар, икки хостоох таас дьиэ күлүүһүн сыбаайбаҕа туттарбыттара. Кыыс үөрэҕин бүтэрэн идэтинэн үлэлиир этэ, күтүөт эмиэ куоракка үөрэхтээх, идэлээх, үчүгэй үлэлээх диэн буолбута. Ону баара дьоммут, күһүн сыбаайбалаан баран Москуба диэки күүлэйдии барбыт аатырбыттара да, үһүс-төрдүс сылларын онно олороллор. Уол аспирантураҕа киирбит, кыыс туристическай фирмаҕа үлэлиир үһү. Бу дьоммут онтуларын быыһыгар аан дойдуну тилийэ айаннаан тахсар сурахтара иһиллэр. Кыыс ийэтэ биһикки «кыыспыт 30-н ааста буолбаат…» дии-дии ыксыыбыт. Ийэлэригэр «сири-дойдуну көрө, күүлэйдии түһэбит, оҕо ханна да куотуо суоҕа» дииллэр үһү. Дьүөгэм барахсан дьиэтин таһыгар турар оҕо саадыгар барар-кэлэр дьону куукунатын түннүгүнэн одуулаан тахсар. Сиэҥҥэ төһөлөөх баҕарара буолуой?! «Саатар оҕолонон баран, миэхэ хаалларан барбыта буоллар, бары күүспүн ууран, көрүөм этэ дии билигин 3-4 саастаах киһи сүүрэн тоһугурайа сылдьар буолуо этэ. Дьиэ таһыгар турар оҕо саадыгар таһаарыам, киллэриэм суоҕа этэ дуо?» диир.
Ыраата барбакка бэйэм дьиэ кэргэммэр онтон атына суох балаһыанньаҕа түбэһэн олоробун. Кыыһым 35 сааһа чугаһаата, ыал буоларга отой да ыксаабат. «Куһаҕан киһиэхэ тахсыам кэриэтэ, ыал буолбакка даҕаны оҕолонор инибин» диэннээх. Бу аҕата суох оҕону улаатыннарарын, сааһа онно ыраатан эрэрин туһунан толкуй суох. Икки сыллааҕыта уолбут ыал буолбута. Кэргэнин кытта эт саастыылар, сотору 25-н туолуохтара. Эмиэ сэмээр күүтэн көрөн баран, үнүр уолбун кытта ити тиэмэҕэ кэпсэтэ сылдьыбытым. «Дьиэлэннэхпитинэ үһү..», – диэбитэ. Ол аата, кийиитим билигин былааннаабат даҕаны эбит. Эдэрдэр ипотеканан да буоллар сотору дьиэлэниэхтэрэ турдаҕа. Билигин биһигини кытта икки этээстээх мас дьиэ улахан хоһугар бэрт холкутук олороллор. Кэргэним дьиэ ылалларыгар көмөлөһүөххэ, тиэтэтиэххэ диири истибэт. «Оҕолонуон баҕарбат кийиитиҥ дьиэлэнэн баран уолгун үүрэн кэбиһиэ, ыксаама. Сиэн бэлэхтээтиннэр бастаан», – диир. Эмиэ даҕаны сөпкө этэр.
Мин санаабар, ыал буолбут кыргыттар оҕолонорго бэйэлэрэ ыксыахтаахтар. Дьахтар төрүүр-ууһуур, саамай үчүгэй сааһын мүччү туппакка, оҕолоноро ордук. Кэмигэр оҕолонноҕуна доруобуйатыгар оҕустарбат, саастаах ийэттэн төрөөбүт оҕо доруобуйата аһаах буолар. Билигин государство өттүттэн оҕолонууну көҕүлээн, көмө аҕыйаҕа суох. Бу аҕыйах хонуктааҕыта дойдубут Президенэ оҕолоох дьиэ кэргэттэри өйүүргэ саҥа уларыйыылары киллэрии туһунан эмиэ эттэ. Дьэ итинник саастарын ситэн баран ыал буолбут оҕолорбут өйдөрө-санаалара уларыйбытын сөҕө сылдьабын.

Евдокия Саввинова,
58 саастаах

Онтон эн, күндү ааҕааччым, туох дии саныыгыный?

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *