Кинилэр эмиэ Кыайыыны уһансыбыттара

Бу күннэргэ биһиги дойдубут 1941-1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыайыы 75 сылын үөрүүлээхтик бэлиэтиир. Фашистскай халабырдьыттары утары сэриигэ бүтүн Сэбиэскэй Сойуус барыта туруммута, ол иһигэр биһиги республикабыт эмиэ. 68 тыһыынчаттан тахса Саха сирин бастыҥ уолаттара саа-саадах тутан төрөөбүт дойдуларын көмүскээбиттэрэ. Кинилэртэн 31 тыһыынчаттан тахсата сэрии  толоонугар охтубута уонна сураҕа суох сүппүтэ.

 

Биһиги республикабыт физкультурниктара уонна спортсменнара өрөгөйдөөх Кыайыыга бэйэлэрин кылааттарын киллэрсибиттэрэ. Сэрии бастакы күннэриттэн Саха сирин уонунан тыһыынча бастыҥ уолаттара Кыһыл Армия кэккэтигэр ыҥырыллыбыттара. Сэрии саҕаламмыт бастакы күнүттэн Дьокуускай куорат физкультураҕа учууталларын 14 киһиттэн састааптаах коллектива, төрөөбүт дойду көмүскэлигэр турарга бэлэмнэрин биллэрбиттэрэ. Биһиги көрдөһөбүт, — диэн кинилэр суруйбуттара, — барыбыт сэриилэһэр Армияҕа ыларгытыгар уонна инники кирбиигэ ыытаргытыгар.

“Миигин сэрии инники кирбиитигэр ыларгытыгар, фашистары кытта охсуһууга кыттыыны бэйэм гражданскай иэспинэн ааҕабын, ханнык да түгэҥҥэ төрөөбүт дойдубун көмүскүүргэ бэлэммин. Биһиги сүрэхпитигэр – өстөөххө өстүйүү, бүтэһик хааппыла хааммытыгар диэри охсуһуохпут”, — диэн ис хоһоонноох суругу байыаннай комиссариакка Саха АССР хайыһарга уонна чэпчэки атлетикаҕа кросстарын чемпиона Семен Дьячковскай, Саха сирин спартакиадатын хапсаҕайга чемпиона Василий Степанов (Буучугурас), хайыһар спордугар республика чемпионнара Михаил Залуцкай, Иннокентий уонна Василий Семеновтар, 1933 сыллааҕы Дьокуускай – Хабаровскай хайысханан хайыһарынан айан салайааччыта Гурий Наумов, планернай уонна парашютнай спорт секциятын салайааччы Юрий Шафер, “Динамо” спортивнай общество эппиэттиир секретара М.Михайлов уо.д.а. суруйан киллэрбиттэрэ.

Оттон тренердэр, физкультурнай хамсааһын тэрийээччилэрэ уонна учууталлара Кыһыл Армия кэккэтигэр киирэргэ бэлэмнэнэн, бүтүн байыаннай үөрэхтээһининэн хабыллыбыттара.

Саха сирин сүүһүнэн физкультурниктара – спортивнай обществолар, физкультура коллективтарын, бүтүн байыаннай үөрэхтээһин иитиллээччилэрэ сэбиэскэй норуоту кытта тэҥҥэ Аҕа дойду Улуу сэриитин фроннарыгар өстөөҕү утары кыргыспыттара. Днепр өрүһү туорааһыҥҥа хорсун холобуру көрдөрбүт Сэбиэскэй Сойуус Геройа Ф.К. Попов, бэйэтин байыас быһыытынан үрдүк хаачыстыбаларын байыаннай дьыала уонна эти-хааны эрчийии дьарыктарыгар сайыннарбыта. Сэбиэскэй Сойуус орденнарынан уонна мэтээллэринэн наҕараадаламмыт биллиилээх снайпер Ф.М. Охлопков, сэрии иннинэ ытыы спордунан утумнаахтык дьарыктанан, бэйэтигэр бэргэн буолуу хаачыстыбатын ииппитэ.

Физкультурниктар Чуринов, Федоров, Адамович, Мотовилов, Дьячковскай, Рекут уо.д.а. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр бойобуой хорсун быһыыларын иһин Сэбиэскэй Сойуус орденнарынан уонна мэтээллэринэн наҕараадаламмыттара.

Бу туһунан педагогическай наука доктора, оччотооҕу СГУ профессора В.П. Кочнев уонна СГУ эти-хааны сайыннарыыга кафедратын старшай преподавателэ Д.Федоров 2000 сыллаахха таһаарбыт “Физическай культура и спорт в Якутии в годы Великой Отечественной войны” диэн кинигэлэригэр суруйбуттара.

Бэчээккэ бэлэмнээтэ Петр ПАВЛОВ.  

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *