Олоҕу атын харахпынан көрөбүн

Урбаанньыт, спортсмен, булчут, амарах аҕа — Алексей Григорьев

Дьылҕа хаан киһини араастаан үтэн-анньан көрөргө дылы. Олохпут үөһээ ыттар очуос кэриэтэ. Сыыһа-халты туттуоҥ, таҥнары хойуостуоҥ. Оттон ыраас дууһалаах, туохтан да толлубат, күүстээх санаалаах дьоммут олохторугар төһө да ыарахаттары көрүстэллэр, очуоска өрө ытталларын кубулуппаттар. Туруоруммут сыалларын-соруктарын ситиспиттэрэ эрэ баар буолар.
Бүгүн күндү ааҕааччыларбар кэпсиэхтээх геройум бильярдка Россия спордун маастара, остуол тенниһигэр Россия спордун маастарыгар кандидат Алексей Григорьев ити иккис көрүҥ дьон кэккэлэригэр киирсиэн киирсэр.

Түүлбэр таҥнары хойуостар буолбутум
Алексей киинин түспүт сирэ — Амма улууһун II Чакыр нэһилиэгэ. Оҕо сылдьан, сүүрэн-көтөн, сытыы-хотуу уолчаан этэ. Оскуолаҕа уолчаан ортотук үөрэммитэ. Дьиҥэ, үөрэҕи олус түргэнник ылынара. Ол да иһин, биир кэлим эксээмэннэрин барытын кэриэтэ үчүгэйдик туттарбыта. Лидер хаачыстыбалааҕа оччолортон биллэрэ.
2007 сыллаахха Алексей сүүрбэ икки саастааҕар алаһа дьиэ тэриммитэ. Григорьевтар эдэр ыал уоллаах кыыс оҕолоохтор.
Онтон 2009 сыллаахха күөгэйэр күнүгэр сылдьан, баара-суоҕа 24 саастааҕар эрэ Алексей балкон өрөмүөннүү сылдьан, сыыһа туттан, төрдүс мэндиэмэнтэн асфальтка сууллан түспүтэ. Ол иннинэ Григорьевтар эдэр дьиэ кэргэттэрэ Дьокуускайга дьиэ куортамнаспыттара. Онно Алексей хараҥа тыын баарыгар дьиҥ чахчы итэҕэйбитэ. Ол курдук, куукуналарыгар иһит-хомуос тыаһыыра, ыстакааны ньуосканан булкуйар, араас тыас-уус иһиллэрэ.
Алексей күнүһүн быстах да утуйдаҕына, өрүү баттатан, нэһиилэ уһуктара. Оттон үс ыйдаах эрэ оҕолоро туора көрө-көрө эмискэ сарылаан, ытыыр идэлэммитэ. Аттынааҕы ыаллара подъезка көрүстэхтэринэ: «Ити дьиэҕэ төһө өр олордугут, дьон кыайан биир да ый олорботтор», – диир эбиттэр. Кэргэнэ эмиэ атын туора тыын баарын билэрэ үһү да, кимҥэ да эппэтэх. Ол тыын этиттэрбэт да быһыылаах.
Алексей оһоллонуон уонча хонук иннигэр түүлүгэр мэлдьи үөһэттэн суулларын, хойуостан түһэрин көрөр буолбут. Билигин кини: «Үрдүкү күүс түүлбүнэн сэрэтэ сатаабытын кыайан өйдөөбөтөхпүн», – диэн этэр. Эдэрдэрэ бэрт буолан, ити хараҥа күүскэ да, түүллэригэр да болҕомтолорун уурбатахтар. Барыта ааспытын кэннэ санаатахха, баҕар эрдэ-сылла ити дьиэттэн көһөн хаалбыттара буоллар, Алеша оһоллонуо суоҕа эбитэ буолуо.
Маны таһынан тутууга үлэлии сылдьан, сэттис этээскэ туран, табаарыстарыгар: «Ити аллараа чөмөхтөнөн сытар кумахха түстэхпинэ, өлбөппүн, тыыннаах хаалабын», – диэн этитэр курдук айахтаппыт. Ол сарсыҥҥы күнүгэр төрдүс мэндиэмэнтэн сууллан, улахан эчэйиини ылбыт. Түспүт сирин аттыгар бөдөҥ да бөдөҥ таас сытара үһү. «Онно түспүтүм буоллар, күппүлүү барыахтааҕым», – диэн этэр Алексей. Түһэн иһэн олоҕун аргыһын уонна оҕотун санаахтаабыт. Бүтэн эрэбин диэн толкуй киирэн ааспыт. Өбүгэлэрбит “Тыл — ох” диэн итини этэн эрдэхтэрэ.
Ити үлүгэрдээх сууллууга, биллэн турар, өйүн сүтэрбитэ. Онтон өйдөнөн, «Суһал көмө» үлэһиттэрэ иһэллэрин көрбүт. Онтон эмиэ өйүн сүтэрбит. Массыына иһигэр таҥаһын кырыйа сырыттахтарына, өйдөнөн кэлбит. Балыыһаҕа эмчиттэр дьонун төлөпүөнүн нүөмэрдэрин ыйыппыттарыгар, ити үлүгэрдээх ыарыыга сытан, саастаах төрөппүттэрин харыстаан, бөҕө-таҕа күтүөтүн нүөмэрин биэрбит. Алексей ити үлүгэр үрдүктэн асфальтка кэлэн сааллыытыгар, биллэн турар, улаханнык эчэйбитэ. Этэргэ дылы, тыыннаах хаалбытыгар махтал этэ. Ол курдук, түөрт тоноҕоһо тостубутуттан, иккитин ылан бырахпыттар, сүнньүн тоноҕоһо тахсан хаалбыта, ис уорганнара бүтүннүү доргуйбуттара, хамсаабыттара.

Чугас дьоно баар буолан
Бастакы эпэрээссийэтэ 11 чаас устата барбыта. Дьэ ол кэнниттэн, этэргэ дылы, инчэҕэй эттээх тулуйуо суох айылаах ынырыктаахай күннэрэ-дьыллара ааспыттара. Алексей төгүрүк сыл устата суорҕаннаах-тэллэххэ сыппыта.
– Олус ыарахан кэм ааспыта. Арааһа чугас дьонум, ийэм-аҕам, кэргэним, оҕом баар буоланнар, олоххо тардыстаҕым. Маны таһынан бииргэ үөрэммит оҕолорум, биир дойдулаахтарым өйөбүл буолбуттара. Кимэ да, туга да суох эбитим буоллар, киһи ыһыктынан да кэбиһиэн курдук алдьархайа этэ. Бастаан илиим да хамсаабата. Дьонум аһаталлара. Кэлин сыыйа хамсыыр буолбуттара. Кистэл буолбатах, кыйаханар, кыыһырар-уордайар, ньиэрбинэйдиир да күннэр-дьыллар бааллара. Төбөбөр араас санаалар барыта киирэллэрэ. Бу кэриэтэ суох да буолбут киһи диэн толкуйдар кытта киирэн ааһаллара.
Эмчиттэргэ ыарыһахтарга болҕомтолоох буолалларыгар баҕарыам этэ. Бастаан балыыһаҕа сыттахпына, миигин эмтиир бырааһынан кыргыз дьахтарын анаабыттара. Кини палаатаҕа киирэн баран: «Эн, Григорьев, уон да сыл олоруоҥ суоҕа», – диэн этэн-тыынан барбыта. Мин алдьархайдаах ыарыыга, бэйэм да санаам түһэн сытар киһиэхэ ити тыллар сытыы быһаҕынан аспыкка тэҥнээхтэрэ. Хомойоммун, кыыһыраммын, туттуммакка, ыстакаанынан бырахпытым. Ол кэнниттэн палаатабар кылаабынай быраас киирбитэ. Туох буолбутун киниэхэ кэпсээн биэрбитим. Бырааһы үлэтиттэн тохтоппут этилэр.
Кистээбэккэ эттэххэ, билигин кыыһырар-абарар түгэннэр бааллар. Олох толору киһи буолбатах буоллаҕын дии. Ону бэйэҕин уоскутан, киэҥ көҕүстээх буоларга кыһаллаҕын, – диэн Алексей кэпсээбитэ.
Бастаан кини наар мэйиитэ эргийэрэ. Кэлин сыыйа ол ааспыта. Сыл буолан баран, киниэхэ иккис эпэрээссийэтин оҥорбуттара. Бу эпэрээссийэтэ 14 чааһы быһа ааспыта. Төгүрүк сылы быһа ороҥҥо сыппыт Алексей бастаан инбэлиит кириэһилэтигэр олорон, үөрбүтүн, санаата көтөҕүллүбүтүн хаһан да умнубат. Кынаттаммыт кэриэтэ санаммыта. Этэргэ дылы, сири-сибиири барыыр буолбута.
Алексей бастаан утаа балыыһаттан ол «дьээбэлээх» дьиэтигэр тахсыбыта. Ол дьиэҕэ олорон, наһаа ньиэрбинэй буолбутун билиммитэ. Онтон эдэр ыал эдьиийдэригэр көһөн тиийбиттэрэ. Онно тиийэн Алеша холкутуйбута, тосту уларыйбыта. Чугас дьоно кытта итини бэлиэтии көрбүттэрэ. Анараа дьиэҕэ хараҥа күүс дьон олоҕор кыттыһара итинтэн көстөн кэлэр.

Бильярд маһын туппатах киһи
Алексей бэйэтин антах баран-баран кэлбит киһинэн ааҕынар. Эчэйии кэнниттэн олоҕу атын хараҕынан көрөр буолбутун туһунан этэр. Билиҥҥи олоҕун иккис олоҕунан ааҕынар уонна дьоһуннук олорорго туох баар күүһүн-кыаҕын, өйүн-санаатын уурар.
Настольнай тенниһинэн дьарыктаммыта. Үөһэ этэн аһарбытым курдук, бу көрүҥҥэ Россия маастарыгар кандидат нуорматын толорбута. Элбэх күрэхтэһиилэргэ кыттыбыта.
Оттон бильярдист буолуута бэйэтэ туһунан кэпсээн. Бу спорт көрүҥэр олох соһуччу киирбитэ. Алексей Самараҕа санаторийга сытан, эмтэммитэ, сынньаммыта. Онтон дойдутугар төннөн иһэн, Москваҕа тохтообута. Санкт-Петербурга Петр I бирииһигэр остуол тенниһигэр күрэхтэһии буолуохтааҕа. Онно авиабилиэт атыылаһаары сырыттаҕына, төлөпүөнүнэн биир табаарыһа бильярдка Москва аһаҕас чемпионата буоларын туһунан иһитиннэрбитэ. Алексей төбөтүгэр үбү-харчыны бараабакка, онно кыттан, боруобаланан көрөрүм дуу диэн санаа охсуллубута. Ол эрээри кини хаһан да бильярд маһын тута илигэ. Дугдуруй да оҕус.
Алексей күрэхтэһиигэ кытта тиийбитэ. Уон биэс кыттааччыттан урукку өттүгэр бу көрүҥүнэн хаһан да холоммотох киһи үһүс бириистээх миэстэҕэ тиксибитэ. Ааҕааччыларым дьикти диэбэккит дуо?
Бу күрэхтэһии кэнниттэн Дьокуускайга кэлбитигэр, бильярдка күрэхтэһии буолбутугар кинини чиэстээбиттэрэ.
– Ити кэнниттэн дьон билэр-көрөр буолбута. Бильярдынан дьарыктанан киирэн бардым. Өрөспүүбүлүкэтээҕи бильярд күрэхтэһиитигэр чемпион буолбутум.
2012 сыллаахха Россия күрэхтэһиитигэр тиийэммин үһүс миэстэ буолбутум. Оруобуна төрөөбүт күнүм этэ. Олунньу 9 күнэ. Биллэр суруналыыс Александр Прокопьевтыын бильярдка аан дойдутааҕы чемпионакка кыттыбыппыт. Уон иккис миэстэ буолбуппут. Европаҕа призердаабыта. Ол кэнниттэн Уһук Илиҥҥи федеральнай уокурук күрэхтэһиитигэр кытта барбыппыт. Биһигини олус үчүгэйдик көрсүбүттэрэ. Отель, ас-үөл… Ытыс үрдүгэр түһэрбиттэрэ. Ол кэмҥэ дьарыктанаммын олох формабар сылдьарым. Аҕыйах сыл иһигэр күүскэ эбиллибитим. Онтон сорохтор соһуйаллара, – диэн кэпсиир спортсмен.
Бу күрэхтэһиигэ Алексей чемпион үрдүк аатын сүкпүтэ. Кини бильярдка Россия икки төгүллээх чемпиона уонна Европа призера.
Алексей остуол тенниһигэр инбэлииттэр үөрэнэр Дьокуускайдааҕы лицейдэригэр үөрэнэ сылдьан, сыстыбыта. Онно Миша Неустроев диэн Амма Сатаҕайын уола төһө теннистиирин туһунан ыйыталаспыта. Алексей оонньооботун туһунан эппитэ. Эмиэ биир-икки күн дьарыктанаат, Мишаны кыайан соһуппута. Онтон өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэхтэһиигэ кыттан кыайыы көтөллөммүтэ. Россия чемпионатыгар үһүс миэстэҕэ кыл мүлчү тиксибэккэ, кыһыйбыта-абарбыта.
– Оһоллонуом иннинэ волейболлуур, баскетболлуур, хапсаҕайдыыр, мас тардыһар этим. Ийэм аҕата, эһэм олус күүстээх киһи. Эдэр сылдьан, эһэни, кырдьаҕаһы кытта тутуһан, кыайбыт үһү. Таайым Егор Неустроев өрөспүүбүлүкэҕэ бастакы хайыһарга спорт маастарын толорбут киһи. Онон эрчим, күүс, дьулуур хааммар баар. Биир дойдулааҕым, аатырбыт мадьыны Анатолий Баишев дьарыктаары, ыла сатаабытын аҕам көҥүллээбэтэх. Мас тардыһыытыгар дуу, көҥүл тустууга биэрбиттэрэ буоллар, баҕар олох атын дьылҕаланыам эбитэ буолуо, – диэн Алексей кэпсээбитэ.
Күрэхтэһиилэргэ бэйэлэрин үптэринэн-харчыларынан сылдьаллара, өссө үүнүөхтэрин-сайдыахтарын атахтыыр эбит.
Кини бухгалтер-экономист орто үөрэҕин кыһыл дипломунан бүтэрбитэ.

Бизнескэ ылсыы
2019 с. саҕалаан олоххо күүстээх тардыһыылаах Алексей төбөтүгэр бизнескэ ылсар толкуйдар кииртэлээн барбыттара. Төрөөбүт-үөскээбит Чакырыгар Амма Эбэни өҥөйө сытар сиргэ икки кемпини туппута. Онтон балаҕан тутуутун саҕалаабыта. Тутуутун бүтэрэн баран, бу астыммытын! Быйыл сайын эмиэ Алексей тугу эмэ эбии тутуон баҕарар.
Ааспыт сыллаахха итиннэ сынньалаҥ базатын аспыта. Үгүс дьон кэлэн, ыраас уулаах Аммаҕа дуоһуйа сөтүөлээн, шашлыктаан, оонньоон-көрүлээн астынан-дуоһуйан барбыттара. Бастаан утаа чугас дьоно, аҕата уонна кэргэнэ утарбыттара. Онтон үлэлээн киирэн барбытыгар, дьэ сөпсөспүттэрэ.
– Дьокуускайтан Чакырга таксинан кэлбит дьону массыынанан көрсөбүн уонна турбазабар илдьэн биэрэбин. Сынньанар усулуобуйа барыта баар. Ороҥҥо, тэллэххэ тиийэ. Ыһыах кэнниттэн өрүс кытылы бүтүннүү кып-кыһыл сардаана сибэкки буолар. Атырдьах ыйын саҕаланыыта ол сирбит бүтүннүү үп-үрүҥ ромашка буолар. Кэрэттэн кэрэ көстүү. Инбэлииттэр сылдьар усулуобуйалара барыта баар. Кинилэри өрүскэ массыынанан киллэрэн биэрэбин. Төлөпүөннээтэхтэринэ төттөрү таһааран биэрэбин. Итиннэ улахан турбаза оҥорор былааннаахпын. Урбаан миниистиригэр Ирина Высокихха приемҥа киирэ сылдьыбытым. Өйүөм, көмөлөһүөм диэн тылын биэрбитэ. Кыаҕыраммын оҕолорбун атахтарыгар туруоруохпун наада, – диир Алексей.
Алексей Мэҥэ-Хаҥалас улууһун күтүөтэ. Эдэр ыал Майаҕа олохсуйбуттара ырааппыт.
– Кэмиттэн кэмигэр дьону түмэммин, сүбэ-ама буолар, санаа атастаһар баҕа санаалаахпын. Хаһан эмэ син биир туолуоҕа. Аһаҕастык эттэхпинэ, табахтыыбын, оһоллонуом иннинэ, сорох ардыгар арыгылыыр да этим. Онтон өйбүн тутаммын, бу куһаҕан дьаллыктартан аккаастаммытым. Ити боппуруос да тула да кэпсэтиэхпин сөптөөх.
Мин курдук уустук балаһыанньаҕа түбэспит дьоҥҥо уонна кинилэр чугас дьонноругар киэҥ көҕүстээх буолун диэн сүбэлиэм этэ. Ыалдьар киһиэхэ сымнаҕастык, сэрэнэн, харыстабыллаахтык сыһыаннаһыахха наадалаах. Оттон ыарыһах киһи туохтан да кыбыстыбакка, кэлэн-баран, онно-манна сылдьан иһиэхтээх. Кэлээскэнэн сылдьар сорох дьон дьиэбититтэн кыайан тахсыбаппыт диэн «ытыылларын» өйдөөбөппүн. Тус бэйэм инбэлиит буолан баран, сөмөлүөккэ аан бастаан олоруохпуттан ылата, Европаны Францияттан ураты барытын көрдүм, – диэн кэпсиир Алексей.
Кини булчут, сааһыт бэрдэ. Сааскы уонна күһүҥҥү булка эрдэттэн хомунар, бэлэмнэнэр. Массыынаны ыыппыта быданнаата. Кэлиҥҥи кэмҥэ сахалыы итэҕэлгэ күүскэ оҕунна.
Алексей олус үчүгэй бизнеһи толкуйдаабытын бэлиэтиэм этэ. Билигин дьон-сэргэ айгыр-силик айылҕаҕа тардыһыыта күүһүрдэ, улаатта. Күндү ааҕааччыларым, үгүстэргэ холобур буолар саха ыччатыгар үлэтэ-хамнаһа ситиһиилэнэригэр баҕарыаҕын.
Людмила НОГОВИЦЫНА.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *