ОЛОХ КИЭҤ ЭЙГЭТИН ХАБАН

“Индигир уоттара” хаһыакка Черов Дмитрий Васильевич уһун сылларга эрэллээх көмөлөһөөччү, активнай общественник быһыытынан олох инники күөнүгэр сылдьыбыт оройуон ытык кырдьаҕаһа этэ. Кини хаһыат бастаан тэриллиэҕиттэн (1953 с.) баар-суох штаты таһынан корреспондент буолан, биир дойдулааҕа Т.Е. Черемкин-Толомон аатынан оройуоннааҕы бириэмийэ лауреата буолбута. Өр сылларга “Бэлэм буол”, “Эдэр коммунист”, “Кыым” хаһыаттарга суруйуулара тахсара. Кини олоҕун аргыһа Черова (Хабарова) Анна Петровна холкуос саҕаттан сүөһү көрүүтүгэр үлэлээбит бастыҥ үлэһит этэ. Кинилэр дьоһун ыаллар этилэр. Этэргэ дылы, оҕолоох дьонтон уот кытта үөрэр. Анна Петровна ийэтэ Анна Алексеевна 1896 сыллаах төрүөх, сэттэ оҕолоох Черемкиннары кытта төрөөбүт соҕотох кыыс этэ. 14 оҕотуттан сэттэ эрэ оҕо тыыннаах хаалбыт. Ол иһин абааһыттан куоттаран үс уолун Сэмэн, икки улахан кыыһын Ааныка, икки игирэ кыргыттары Улахан Люда, Кыра Люда диэн ааттаабыттар. Кэргэнэ Хабаров Петр Дмитриевич (Оҕо Бүөтүр) сорсуннаах түүлээхсит, окко киириигэ кыраабыл, сыарҕа оҥорооччу бастыҥа, олус холку сахалыы майгылаах киһи эбитэ үһү. Табаарыстыба саҕана сүөһүлэрин уопсайга холбоон, оҕолорун үөрэттэрээри Хонууга холкуос иинтернатыгар, ийэлэрэ Ааныка остуорас да, пуобар да буолбуттааҕа.

Манна даҕатан эттэххэ, икки игирэ Людалар эбэбэр Маайаҕа дьукаах олорон үөрэнэ сылдьар кэмнэригэр, Дмитрий Васильевиһы элбэхтэ көрөрүм. Бука мунньахтарга киирэ таарыйа оҕолору көрсө кэлэрэ эбитэ буолуо. Интернакка миэстэ суох буолан, кэлин кыра Сэмэн-III (Мальчик) эмиэ эбэбэр олорон үөрэммитэ. Дмитрий Васильевиһы аҕам чугастык билсэрэ, “Сын конторы!” диэн дьээбэлээн эттэҕинэ, бэркэ дьиибэргиир этим. Кини комсомол саҕана олус активнай үлэһит уол буолан ахтыы суруйан хаалларбыттаах. 1939 с. бэс ыйыгар Арыктаахха комсомол райкомун бастакы сэкирэтээрэ И.П. Макаров Соболоох тоҕойугар маҥнайгы сүһүөх комсомольскай тэрилтэни тэрийэр туһунан боппуруоһу туруорбут. Оччоҕо тоҕойго биир да үөрэхтээх киһи суох эбит. Аан бастаан комсомолга киирэргэ Д.П. Корякин (Көмүс) диэн 25 саастаах уол тылламмыт үһү. Онтон салгыы Н.Д. Черемкин диэн уол комсомолга киирэбин диэбит. Дмитрий Васильевич оччотооҕуга сарыы ыстааннаах, сарыы сонноох 25 саастаах уол эмиэ доҕотторун батыһан комсомолга киирбит. Сарсыныгар Хонууга сатыы барбыттар. Комсомол бюротугар көрүллэн, кыратык моҕүллэн баран комсомол чилиэнэ буолбуттар. Сэкирэтээринэн А.Т. Хабаровы быыбардаабыттар. 9 киһилээх ыччат-комсомольскай биригээдэтин тэрийэн, Улахан Сыһыы диэн сиргэ кылгас кэмҥэ элбэх оту оттоон туруорбуттар. Элбэх буолан түмсэн оттуур олус үчүгэй, барыыстаах эбит диэн дьон-сэргэ сөхпүт-махтайбыт. Итиннэ биригэдьииринэн Д.В. Черов буолбуттаах. Сэһэн Боло суруйуутунан, Муома нэһилиэгин Сэбиэтин сэкирэтээринэн талыллан 1940 с. үлэлии сылдьыбыт. Председателинэн А.Д. Черемкина-II быыбардаммыт. “Дальстройтрест” үлэһиттэригэр быыбар саҕана Дмитрийи депутакка кандидатынан туруорбуттар. Онно 90 үлэһит нууччалар мунньахха кэлбиттэр, 2 эрэ киһи утары куоластаан, Д.В. Черов кыайан, депутат буолбут. Сэрии кэмигэр араас кыһарҕаннаах үлэлэргэ салайааччынан анаммыт. Сынньалаҥа да, уоппуската да суох туос аччык кэриэтэ сылдьан, тыылга кыайыыны уһансыбыт дьон кинилэр буолбуттар.

“Социализм кыайыыта” хаһыат 1953 с. тахсыаҕыттан сахалыы тыллаах ыалга күүтүүлээх күндү ыалдьытынан буолара. Оройуон үлэһиттэрин, табаһыттар, булчуттар, сылгыһыттар, сүөһү иитиитин, норуот хаһаайыстыбатын араас салаатын ситиһиилэрин, кыһалҕаларын сиһилии кэпсиир хаһыат буолбут кэмигэр Д.В. Черов үгүс сыратын, көмөтүн тиэрдибит кырдьаҕас корреспондент этэ. Хаһыат күннээҕи олох-дьаһах, түбүк-садьык сиэркилэтэ буолан, общественнай корреспонденнары кытта быстыбакка ыкса сибээстээх үлэлиирэ. Хаһыат тэриллиэҕиттэн эрэллээх доҕор, көмөлөһөөччү буолбут ытыктабыллаах селькорунан Д.В. Черов буолбута. Оройуон хаһыата “төрдүс” да былаас буолбатар, сэбиэскэй былаас саҕана хаһыат дьайыыта улахан этэ. Ааҕааччы олоҕу хайдах баарынан кырдьыктаахтык уонна аһаҕастык ырытыыны күүтэрэ. Оройуон биир ытык кырдьаҕаһа Д.В. Черов нэһилиэгин олохтоохторун үлэлэрин, ситиһиилэрин оройуон хаһыатыгар сырдатан кэлбит олоҕо, үлэтэ биһиэхэ барыбытыгар холобур буолар.

СИЛИП СИЭНЭ. Хонуу.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *