Пандемия саҕана волонтердар үлэлэрэ

Быйылгы сылбыт иккис ыйыттан Кытай Норуодунай өрөспүүбүлүкэтин Ухань куоратыттан үөскээн тахсыбыт коронавирус (сovid-19) Аан дойдуну атыйахтаах уу курдук аймаата. Бу инфекциянан ордук Европа хас да государстволарын, Америка Холбоһуктаах штаттарын олохтоохторо хото сутуллубуттарын бары билэбит. Салгынынан бэриллэр, олус түргэнник тарҕанар вируска дьон аахайбаттык сыһыаннаһан итинник балаһыанньа үөскээтэ. Ол иһин билигин бэйэни изоляцияланыы диэн дойду президенэ В.В. Путин уонна РФ Правительствотын ыйааҕын тутуһан бу ыарыыны бохсор туһугар турунабыт. Ол да буоллар “миэхэ бу ыарыы куттала суох” диэн санааччылар суох буолбатахтар, мааската суох сылдьыы, араас уопсастыбаннай миэстэлэргэ кэлэн барыы син биир баар, тохтообот. Ити үлүгэрдээх биллэрии, сэрэтии бара турдаҕына бары биир киһи курдук дьаһаныахтаахпытын дьон өйдөөбөтө дьиксиннэрэр.

Билигин дойдубут үрдүнэн коронавирус утары охсуһар наадаттан босхо телефоннай линиялар үлэлииллэр. Бу манан самоизоляцияҕа олорор киһи бэйэтэ туохха баҕарарын консультациялаһан, медицинскэй көмөнү, бородууктатын да ылар кыахтанар. Дьиэҕэ олорон үлэлиэн да, үөрэниэн да сөп.

Маннык категорияҕа соторутааҕыта коронавирус тарҕаммыт соҕуруу дойдуларыттан кэлбит гражданнар хабыллаллар. Кинилэр гражданскай иэстэринэн, коронавирус тарҕамматын туһугар кэлээт да дьиэлэрин иһиттэн тахсыбаттара ирдэнэр, анализ туттараллара булгуччулаах. Өскөтүн ыалдьар, температураланар түгэнигэр балыыһаҕа барбакка туһааннаах быраастары суһаллык дьиэтигэр 8-800-100-14-03 нүөмэринэн ыҥырыахтаах. Аны туран кулун тутар 18 күнүттэн оскуола оҕолоро дистанционнайдык үөрэнэ сылдьаллар. Онно эмиэ туох эмэ кыһалҕалаах боппуруос тирээтэҕинэ 8-800-200-91-85 нүөмэргэ эрийэн быһаартарыахтаахтар.

Билигин ханна баҕар волонтерскай хамсааһын бара турар. Эпидемия да тура илигинэ ити хамсааһын баара, арыый масштаба эрэ кыра буолара. Бэйэлэрэ туспа штабтаахтар, бары биир киһи курдук ньыгыллык үлэлииллэр. Гражданскай олоххо волонтер диэн бэйэтин баҕа өттүнэн биир-биэс харчыта суох дьоҥҥо, уопсастыбаҕа көмөлөһөр киһини ааттыыллар.

Дьокуускайга бу пандемия саҕана волонтерскай үлэ хайдах баран иһэрин туоһулаһаары Аммосов уулуссатын 18 нүөмэрдээх дьиэтигэр волонтердар штабтарыгар тиийэн Биир ньыгыл Россия исполкомун салайааччытын Владимир Владимирович Аммосовы кытта кэпсэттим.

— Волонтердар диэн буор босхо бэйэлирин сырдык-үтүө санааларынан кырдьаҕастарга, инбэлииттэргэ, кыаммакка-түгэммэккэ көмөлөһөр дьон буоллахтара?

— Волонтердар хамнас аахсыбаттар, ол гынан баран депуттарбыт көмөлөһөн ханнык волонтер туохха наадыйарынан өйүүллэр. Холобур, массыыналаах волонтердарга бензининэн да хааччыйыыга көмөлөһүөхтэрин сөп, аһылыгынан хаааччыйыы көрүллэр, сорохтор бу коронавирус саҕана мааска буларга көмөлөһөллөр. Сорох партия чилиэннэрэ фондабытыгар аҥардас үбүнэн-харчынан өйөөн, бэйэбит ким туох наадатын тыырарбытыгар көмө-ньыма буолаллар. Бу билигин ыксаллаах быһыы-майгы кэмигэр бэйэбит эрэ партиябыт дьоно буолбакка баҕалаахтар кэлэн сайаапка түһэрэн волонтер буолаллар.

— Саастарынан үксүгэр эдэр дьон волонтердуулара буолуо дии?

— Маны ылан көрөр эбит буоллахха саастарынан араастаһыы баар. Онтуҥ үлэтиттэн эмиэ тутулуктаах, хаар түһэриитигэр, биллэн туран, эдэр дьон үлэлииллэр, орто саастаахтар да аҕыйаҕа суохтар, оннооҕор саастаах дьон кэлэн сайаапка биэрэллэр. Ону харыстааммыт: “Баһаалыста, бу дьаҥ саҕана дьиэҕитигэр олоруҥ”, –  диэн төттөрү ыыталыыбыт. Саастаах дьон эдэрдэригэр уопсастыбаннай үлэни үлэлээбит аҕай дьон буоллаҕа, ол иһин сүрэхтэрэ-дууһалара батарбакка кэлээхтииллэр.

— Волонтерскай кииҥҥитигэр хас киһи баарый?

— Кииммитигэр билиҥҥи туругунан 40-тан тахса киһи үлэлиир. Массыыналаах дьон саамай тутаах дьоннорунан биллэллэр. Ол гынан баран волонтерунан үлэлиир дьон син биир бары туһалаах буоллахтара дии. Саастаах дьоммутугар, инбэлииттэргэ социальнай остолобуойдартан, холобур “Вилки-ложки” остолобуой, биһигинниин үлэлэһэр. Медстрах заявкатынан астарын илдьэбит, эминэн-томунан хааччыйабыт, инвалиднай сайаапканан кэлбит малы-салы тиэрдэбит.

— Сайаапкалар төһө хойуутук киирэллэрий?

— Сайаапкалар киириилэрэ күн аайы уларыйа турар. Бүгүн, холобура, үлэ чааһа саҕаламмыта үс да чаас буоллар 18 сайаапка киирэ оҕуста. Сарсын социальнай остолобуой үлэлиир кэмигэр сайаапка элбэх буолуоҕа, быһа холоон 60-70 киирэр буолуохтаах.

— Оттон бу кутталлаах эпидемия кэмигэр малы-салы, аһы-үөлү тиэрдиигэ волонтердар хайдах харыстаналларый? Анал таҥас эҥин көрүллэр дуо?

— Биллэн туран, хайаан да мааскалаах сылдьаллар уонна бэрчээккилээх буолуохтаахтара ирдэниллэр. Маны таһынан хас биирдии волонтер дьиэҕэ киирэллэригэр-тахсалларыгар анаан илиилэрин ыстарыналларыгар антисептик ыстарар баллонунан тутталлар. Оннук антисептик хас массыына аайы баар буолуохтааҕын хааччыйабыт. Малларын сорохтор аан аттыгар уураллар, сорохтор ыраахтан туран уунан биэрэллэр. Ол гынан баран, биир уустуга диэн биһиги хааччыйар дьоннорбут үгүстэрэ кыаммат-түгэммэт, инбэлиит эҥин буоллахтара, онон аан аттыгар хаалларан кэбиһэр мэлдьи буолбат, киирэн туттарар түгэн элбэх. Бэйэтин кыаммат киһи аантан да тахсан ылара күчүмэҕэйдэрдээх.

— Волонтерскай хамсааһын өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн төһө тарҕанан турарый? Уонна онно эһиги сыһыаннааххыт дуо?

— Волонтерскай үлэ өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн хас улуус аайы баар. Биһиги кинилэри кытта биир хайысхалаах үлэлээх буоламмыт ыкса сибээстээхпит. Улуус кииннэригэр штабтар бары бэлэм олороллор, биһигинниин исполнительнай сэкирэтээрдэрбитин кытта үлэлэһэллэр. Эрдэттэн мааскаларынан хааччыйбыппыт. Дьиҥинэн. коронавирус элбэх сырыылаах, кэлиилээх-барыылаах сиртэн, куораттартан саҕаланар. Ол курдук Алдаҥҥа билигин харантыын биллэрилиннэ. Дьокуускай куораттан ураты улууска тарҕанара олус сэрэхтээх уонна кутталлаах.

— Дьокуускайга хас штаб баарый?

— Биһигиттэн ураты Каландаришвили уулуссатыгар иккис штабпыт баар. Эмиэ биир сүбэнэн ким хайдах кыахтааҕынан үлэлиибит. Холобура, хайабытыгар эмэ туох эрэ кыаллыбат түгэн үөскээн хааллаҕына сайаапкаларбытын да атастаһабыт, сүбэлэһэбит-амалаһабыт. Иллэрээ күн Социальнай көмүскэл управлениетын кытта бары сүбэлэһэн “Вилки-ложки” остолобуой эбиэтин таһыы, тиэрдэн биэрии биһиги штабпытыгар сүктэрилиннэ. Социальнай остолобуой урут граннарга кыттан, онно кыайан ити миссияны кини толорор этэ. Онтон билигин грана да суох урукку испииһэгинэн үлэлиир кыахтаахтар, сатыыллар, кыайаллар, бэйэлэрэ килийиэннээхтэр диэххэ сөп.

— Дьэ аны туран эһиги кырдьаҕастар дьиэлэригэр киирэр толору бырааптааххыт, оттон кырдьаҕастар, инбэлииттэр албыннатыыга (мошенничество) түбэһиигэ саамай уйан дьоннорбут буоллаҕа. Итэҕэйэн ааннарын атын киһиэхэ арыйан биэрбит түбэлтэлэрэ тахсыбыта дуо?

— Итини биһиги эмиэ үөрэппиппит. Икки официальнай нүөмэрдээхпит. Суоппардарбыт уларыйбыттарын да иһин таһаҕаһы волонтердар эрэ киллэрэр бырааптаахтар. Бириэмэтэ ыйыллан, чопчу кэпсэтэн баран биирдэ ааннарын арыйаллар. Уонна куораппыт да кыра буолан итинник түбэлтэ тахсыбат.

— Дьэ, бэртээхэй үтүө дьыаланан дьарыгырар эбиккит. Түмүккэ бар дьоҥҥор баҕа санааҕын эт эрэ.

— Билигин дьон бары бу уустук балаһыанньаны өйдөрүнэн-санааларынан ылыналлара наада. Дойду үрдүнэн биллэриллибит уопсай быраабыланы биир киһи курдук тутустахпытына эрэ бу ыарахан дьаҥы кыайыахпыт. Бар дьоммут ыалдьыбатыннар, этэҥҥэ чөл, чэгиэн олордуннар, кэрэ кэмнэрбит эргийиэхтэрэ.

Кэпсэттэ Александр ЛУКИН.

 

 

 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *