САХА СУРУЙААЧЧЫЛАРА БҮТТҮҮН КУОЛАСТААҺЫҤҤА КЫТТАРГА ЫҤЫРАЛЛАР

Бука бары билэрбит курдук, бу дьыл от ыйын 1 күнүгэр Ийэ дойдубут Россия Төрүт Сокуонугар тыҥаан кэлбит уларытыылары киллэрэргэ сыһыаны биллэрэр куоластааһын ыытыллар. Уларытыылар ис хоһоонноро киэҥник, дириҥник ырытылла тураллар. Бэйэлэрин санааларын мындыр правоведтартан, политиктартан, учуонайдартан саҕалаан рабочай бөһүөлэктэр олохтоохторугар, тыа сирин үлэһит дьонугар тиийэ биллэрэллэр. Элбэх санаа этиллэр. Уларытыылары киллэрэртэн дьаарханар да баар, икки илиитинэн өйүүр да баһаам.


Мөккүөрэ суох, биһиги бүгүн олорор кэммитигэр аан дойдуга балысхан уларыйыылар буолаллар. Ол курдук, информатизация сөҕүмэрдик дьайыыта күн-түүн күүһүрэн иһэр. Урут-уруккуттан буоларыныы, киһи аймах билиитин-ситиһиитин бары эйгэтин курдук Интернет, коммуникация олус түргэнник уонна киэҥник тарҕаныыта икки өрүттээх. Биир өттүнэн, аныгы сибээс, түргэн информация дьон олоҕун олус чэпчэттэ – туһааннаах боппуруостары быһаарыы, үлэ-хамнас, үөрэх урукку кэмнэргэ тэҥнээтэххэ киһи сөҕүөн курдук кудуххайдык барар буолла. Ол эрээри, бу сайдыы кэтэх өрүтүнэн олоҕо суох информация тарҕаныыта, информация көмөтүнэн чааһынай дьон, тэрилтэлэр олохторугар сокуоннайа суох орооһуу, бүтүн судаарыстыбалар тутулларын куорҕаллааһын  тэнийдэ. Биһиги да дойдубутугар тастан соруктанан туран утарар, хайытар, муннарар санааны тарҕатыы барар.

Биологическай технологияларга, генетика сайдыытыгар, этэргэ дылы, биир баттахтан-түүттэн, биир клеткаттан бүтүн харамай организмын копиятын клоннаан оҥорор ньымалар үөскээтилэр. Бу медицина, атын да салаалар сайдыыларыгар төһүү буолар технологиялар  моральнай-этическэй өттүнэн киһи аймах хайдах ылынары ырыҥалыы, быһаара илигинэ быдан түргэнник, куота сайдан иһэллэр, урут хаһан да көрсүллүбэтэх кутталлары үөскэтэллэр.

Аны урут эмиэ хаһан да биллибэтэх хамсык ыарыылар күөрэйэллэр, сир ийэни бүтүннүү тилийэ сүүрэллэр, дьон олоҕун огдолуталлар. Бу ыарыы хайдах, хантан үөскээбитэ ситэ быһаарылла илик да буоллар, сорох аан дойдуга сабыдыаллаах улахан политиктар пандемияны судаарыстыбалар мөккүөрдэригэр туһаналлара, хардарыта буруйдаһаллара тахсыталыыллар. Бу эмиэ олус кутталлаах көстүү. Сайдыылаах да, атахтарыгар тура сатыыр дойдулар да, дьиҥэ, маныаха биир санааланан түмсүүлээх үлэнэн эрэ кыайыахтарын сөп.

Биһиги дойдубут Россия, чуолаан Сахабыт сирэ даҕаны, сиртэн хостонор баайтан экономиката тутулуктааҕа, онно тирэҕирэрбит биллэр. Оттон аан дойду экономикатын таһымыгар көрдөххө сайдыылаах дойдуларга нефть-газ энергетикатыттан тэйэ сатааһын, айылҕа күүстэрин туһаныы технологияларын туһаныыны сайыннарыы сыллата күүһүрэн иһэр.

Ити курдук, бэрт кылгастык да быһа тардан көрдөххө, сотору кэминэн дуу, кэнэҕэһин дуу тугунан диэлийэн тахсаллара биллибэт бу уларыйыылар аан дойду олоҕор, бүтүн дойдубут туругар, Сахабыт сирин да дьылҕатыгар хайдах дьайаллара өссө да ырааҕынан биллибэт көстүү буолар.

Биһиги санаабытыгар дойдубут салалтата ити этиллибит уларыйыылары эмиэ учуоттаан, аан дойду таһымыгар дойдубут сайдыытын билгэлээһин хайысхаларын уһуннук ырытан көрөн эрэ баран сокуоннас туллар тутааҕа – федерация Конституциятыгар ааспыт кэмнэргэ буолбатах уларытыылары киллэрэргэ ылыста.

Биһиги айар сойууспут балтараа сүүсчэкэ чилиэннээх. Саха суруйааччылара хаһан да буоларын курдук олох инники кирбиитигэр сылдьаллар. Биһиги кэккэбитигэр киэҥ кэпсэтии, ырытыһыы барар. Уопсастыбаҕа баар өй-санаа сүүрээннэрин суруйааччылар сүрэхтэригэр чугастык ылынан, дойдубут, өрөспүүбүлүкэбит дьылҕатын ыарык-баттык да гынан, кэскиллэрин дайар кынат да оҥостон айаллар-туталлар. Күндү биир дойдулаахтарбыт, Сахабыт сирин дьоһун дьоно, ааҕааччыларбыт, сэҥээрээччилэрбит дойдубут уонна өрөспүүбүлүкэбит олоҕор сүҥкэн быһаарыылаах кэмҥэ гражданскай санааҕытын ууран, өйгүт-сүрэххит тугу этэринэн Российская Федерация Төрүт Сокуонугар уларытыылары киллэриигэ куоластааһыҥҥа көхтөөхтүк кыттаргытыгар, инники кэскилбитин, сайдыыбытын торумнаһаргытыгар ыҥырабыт.

Иван Мигалкин,

саха народнай поэта,

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Суруйааччыларын сойууһун бэрэссэдээтэлэ

Владислав Доллонов,

Саха Өрөспүүбүлүкэтин

Суруйааччыларын сойууһун бэрэссэдээтэлин солбуйааччы,

“Полярная звезда” уус-уран литературнай сурунаал кылаабынай редактора

Галина Фролова,

Саха Өрөспүүбүлүкэтин

Суруйааччыларын сойууһун бэрэссэдээтэлин солбуйааччы

https://ulus.media/2020/06/19/saha-surujaachchylara-b-tt-n-kuolastaa-y-a-kyttarga-y-yrallar/

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *