Силээннээх оскуолатыгар «Чөл Арктика» акция

Саха литературатын төрүттээччи, биллиилээх бөлөһүөк суруйааччы А.Е. Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй 103 сыл анараа өттүгэр бэйэтин норуотугар анаабыт «Арыгы», «Саха интеллигенциятыгар сурук», «Өй-санаа мөккүөрэ» айымньыларыгар сахатын норуотун сайдыытын бу 3 суолга:

— үөрэҕи өрө тутуу;

— культураны сайыннарыы;

— арыгыттан, табахтан, хаартыттан аккастаныы —диэн өтө көрбүтэ.

100 сыл анараа өттүгэр саха дьоно арыгы иһэр, хаарты оонньуур диэн суруйбут эбит буоллаҕына, бу кыһалҕаттан кэнникилэрэ билигин да обшество сүрүн проблематынан буолар.

Муус устар 19-29 күннэригэр Силээннээххэ чөл олоҕу өйүүр, улуус аҕа баһылыгын Г.Н. Федоров дьаһалынан тэриллибит, В.Ю. Сидорин салайааччылаах чөл олоҕу көҕүлүүр Координационнай сэбиэт ынырыытынан Республика Общественнай палататын солбуйар бэрэссэдээтэлэ, Республикатааҕы «Трезвость» фонд салайааччыта, Аан дойдутааҕы «Трезвость» хамсааһын вице-президенэ Елена Ивановна Шудря киэҥ ис хоһоонноох, өйдөтөр-сэрэтэр лекциялары педагогтарга, үөрэнээччилэргэ уонна төрөппүттэргэ, баһаарынай чаас, котельнай, ДЭС, балыыһа, оҕо саадын үлэһиттэригэр аахта, бэсиэдэлэри ыытта, киинэ көрдөрдө, олоххо буолбут түбэлтэлэри кэпсээтэ.

Маны сэргэ социальнай бырайыактары оҥоруу, олоххо киллэрии механизмнарын, кинилэри толкуйдааһын, бэлэмнээһин туһунан үлэни уонна Елена Ивановна киэҥ далааһыннаах үлэтин графигын чопчулааһыҥҥа улуустааҕы Координационнай сэбиэт бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Ньургуяна Егоровна Босикова араас өрүттээх өҥөнү онордо.

Оскуола учууталларыгар 10 күн устата «Куһаҕан дьаллыктары утары охсуһар аныгылыы (инновационные подходы) үлэ көрүҥнэрэ» 2-лии чаастаах семинар икки өттүттэн элбэх ыйытыылаах, үлэ араас көрүҥнэринэн уопут атастаһыылаах, бэрт сонуннук ааста. Манна хас биирдии педагог, учуутал бэйэтин үлэтигэр эбэтэр уруогар бу теманы хайдах көрөрүн туһунан санаа үллэстиитэ буолла, холобур, дьиэ кэргэни паспордааһын, математика уруоктарыгар 103 сыллааҕыта биир киһиэхэ 1-2 лиитирэ арыгы тиксэр эбит буоллаҕына, билигин 18 лиитирэ тиксиитэ, арыгыны иһээһин 900% үрдээбитин, эбэтэр 9 төгүл үрдээбитин туһунан уонна да атын сыыппаралар көмөлөрүнэн садаачалар, төрөөбүт тыл уонна литература уруоктарыгар проблеманы айымньылар нөҥүө сатаан көрүү, бэйэ санаатын сайа этии уо.д.а. элбэх санаа атастаһыыта буолла.

Үөрэнээччилэри кытта саастарынан 3 бөлөххө хайытан үлэлээтэ, 1-4, 5-7, 8-11 кылаастарга. Манна оҕолор уруһуйдарын нөҥүө диагностирование, киинэ көрдөрүүтэ, лекция барыта дьүөрэлэннэ, онон бу тэрээһинтэн үөрэнээччилэр элбэх саҥаны биллилэр, бэйэлэрин олохторун харыстыы үөрэнэр үөрүйэхтэри билистилэр.

Төрөппүттэри кытта үлэни икки аҥы хайысхалаан ыыттыбыт, ол курдук, ийэлэргэ уонна аҕаларга анаан. Бу бэсиэдэлэргэ дьиэ кэргэн тутула ийэ уонна аҕа сыһыаннарыттан, чөл олоҕу тутуһууларыттан быһаччы тутулуктааҕын өйдөнөр гына лекция, киинэ, роликтар көмөлөрүнэн арылынна.

Е.И. Шудря өр сыллаах чөл туругу өрө тутуу үлэтин опытын Силээннээх бары көлүөнэ олохтоохторун кытта аһаҕастык үллэһиннэ, элбэх киһини толкуйдатта да диэтэхпинэ сыыспатым буолуо.

Маны сэргэ Елена Ивановна оскуола учууталларыгар социальнай бырайыактары суруйууга маастар-кылаас ыытта, оскуола үөрэнээччилэрэ кылаастарынан, бөлөхтөрүнэн чөл олох туһунан роликтары уһуллулар, плакаттары уруһуйдаатылар, чөл олоҕу пропагандалыыр ыҥырыы суруктары толкуйдаатылар. Бу көхтөөх тэрээһин “Мин Чөл Арктиканы талабын” диэн оскуола үөрэнээччилэрин, учууталларын, төрөппүттэрин кыттыылаах улахан походунан түмүктэннэ (ол туһунан ыстатыйаны 7 балаһаҕа аах).

Мин Усуйаана улууһун үөрэҕириитигэр олоҕум 38 сылын анаабыт учуутал быһыытынан этиэм этэ: бу балысханнык сайдар, түргэн тэтимнээх аныгы олоххо үчүгэй билиилээх, чөл куттаах ыччат олоҕу кытта тэҥҥэ сайдар, хаамсар, олоххо дьоһун миэстэлээх буолара саарбахтаммат. Маннык тэрээһиннэр улууспут бары нэһилиэктэригэр тэриллэн аҕыйах сылынан “Мин чөл Арктиканы талабын” хамсааһын сылтан сыл кэҥээн, киэҥ далааһыннанан Усуйаана кэлэр кэскилин түстүөхпүт диэн эрэнэбин.

Елена БАТЮШКИНА,

П.Н. Николаев аатынан Силээннээх орто оскуолатын директора

 

Газета «Заря Яны»

 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *