«Тиэтэйбиккэ» тиэтэйиҥ!

Тохсунньу 12 күнүгэр П.А. Ойуунускай аатынан Саха академиялыы тыйаатырыгар режиссер Роман Дорофеев, сценарист Павел Ченянов, продюссердар Иннокентий Луковцев уонна Илья Портнягин саха литературатын төрүттэспит Н.Д. Неустроев «Тиэтэйбит» комедиятын экранизациялаабыттарын пресс-көрдөрүүтэ буолан ааста. Бу киинэ бырайыак саха дырааматыгар комедия жанрын төрүттээбит суруйааччы быйыл төрөөбүтэ 125 сылынан, Таатта улууһун, «Сахафильм» национальнай киинэ хампаанньа, П.А. Ойуунускай аатынан Саха академиялыы тыйаатырын, Ем. Ярославскай аатынан Саха холбоһуктаах музейын өйөбүллэринэн «Тэтим» айар бөлөх оҥорон таһаарда.

Мин билэрбинэн, саха уус-уран литературатыгар саха аныгы киинэһиттэрин өттүттэн болҕомто кэлиҥҥи кэмҥэ төһө да күүһүрдэр, классическай айымньыны экранизация өтөрүнэн толору метражка уһулла илигэ. Бу сырыыга «Тэтим» айар бөлөх айымньы «матыыбынан» эбэтэр «сюжетынан» диэн куотуммакка Неустроев ХIX-XX үйэлэр кирбиилэрин хабар комедиятын хайдах баарынан киинэ жанрыгар киллэрбитэ миигин чахчы астыннарда. Манна режиссер уонна сценарист айымньы ис тутулун ыспакка, киинэ халыыбыгар сөп түбэһиннэрэн уһулбуттара хайҕанарын тэҥэ, кинилэр айар үлэһит быһыытынан үрдүк таһымҥа тахсыбыттарын көрдөрөр.

Сүрүн оруолу – авантюристыы майгылаах, төһө да өс киирбэҕин иһин киириилээх-тахсыылаах, арыгы, хаарты, күүлэй, чэпчэки олох эйгэлэригэр уккуллубут Омуннаах Уйбааны РФ судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата, СӨ үтүөлээх артыыһа Иннокентий Луковцев олус табыллан оонньоото. Кини геройун комедиялыы уобараһын аныгы сүүрээннэргэ оҕустаран дубук туттан нөҥүө түспүккэ, аһары тыйаатырдыы да туттубакка, киинэ жанрын уонна аныгы көрөөччү да ирдэбиллэрин умнубакка тупсаран, уу сахалыы олус бэркэ, үрдүкү уус-уран таһымнаахтык арыйда. Манна даҕатан кыбыттахха, саха көрөөччүтэ Иннокентийтан оннугу эрэ күүтэр, ирдиир, эрэнэр эрэ буолбута ыраатта.

Уопсайынан даҕаны, артыыстары талан оруолларга аттарыы дьоһуннук ыытыллыбытын Алааппыйаны оонньообут Олоҥхо тыйаатырын артыыһа Василиса Баланова, Омуннаах Уйбаан кэргэнэ буолбут Үүнэр көлүөнэ тыйаатырын артыыһа Анна Флегонтова, хаҥсыа киһини көрдөрбүт үгүс аныгы киинэлэргэ табыллан оонньообут Саха академиялыы тыйаатырын артыыһа Игорь Говоров, о.д.а. чаҕылхайдык туоһулаатылар. «Кырдьаҕас гвардия» – СӨ норуодунай артыыската Изабелла Николаева уонна СӨ үтүөлээх артыыһа Кирилл Семенов да дьоһуннук оонньоотулар. Ол эрээри, тус бэйэм киинэ иккис былаан оруолларыттан айылҕаттан атаҕастаппыт эрээри олоххо тардыһыылаах хамначчыт дьахтар уобараһын дьоҕур уонна сатабыллаах гримм көмөтүнэн чаҕылхайдык арыйбыт Саха академиялыы тыйаатырын артыыһа Ньургуйаана Шадринаны бастыҥынан бэлиэтээтим. Оҕо оруолун Таатта эдэр артыыһа Айсен кыайа туппута эмиэ хайҕаныах эрэ кэриҥнээх.

Өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи ураты этнографиялаах, менталитеттаах кэми худуоһунньук Саргылаана Скрябина салайааччылаах худуоһунньуктар, костюмердар, гримердар бөлөхтөрө ымпыктаан-чымпыктаан үөрэтэн, декорация, таҥас-сөп өттүн кыайа туппуттара, онуоха Таатта улууһун музейдара, Нам улууһун Хатырыгын остуруога киинэни олус киэргэттилэр. Онуоха, сахалыы тыас-уус уонна киинэҕэ «илэ сүүрэкэлээбит» саха музыкаһыттара эмиэ тирэх буолбуттара чахчы.

Туомтуу баайан түмүктээтэххэ, саха литературатын төрүттэспит Н.Д. Неустроев төрөөбүтэ 125 сылыгар кини «Тиэтэйбит» комедиятын киинэ жанрыгар дьүһүйэн аныгы айар үлэһиттэр бар дьонноругар дьоһун бэлэҕи оҥордулар. Классиканы экранизациялааһын уустук үлэтин устар бөлөх кыайа-хото туппута бу билиҥҥи саха киинэтин ситиһиитэ буолар. Итиэннэ, XIX-XX үйэ кирбиитин толору метражка дьүһүйүү эмиэ саха киинэтин өссө биир үрдэлгэ таһаарар. Роман Дорофеев «Тиэтэйбит» комедията тохсунньу 15 күнүттэн киинэ тыйаатырдарыгар көстүөҕэ.

P.S. Санатар буоллахха, бу комедия саха литературатын үйэлэргэ эдэр хаалбыт классига Николай Дионисьевич Неустроев айымньыларынан уһуллубут иккис киинэ буолар. Уонтан тахса сыл анараа өттүгэр ураты буочардаах режиссер Вячеслав Семенов суруйааччы «Балыксыт Былатыан» кэпсээнинэн устубут притча киинэтэ эмиэ көрөөччү тапталын уонна сыаналааччы биһирэбилин ылан турардаах. Бу да киинэ ол суолу салгыырыгар эрэнэбин!

 

Гаврил Андросов

Яна Винокурова хаартыскаҕа түһэриилэрэ

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *