Туһалаах, көдьүүстээх көрсүһүүлэр

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Үлэҕэ уонна социальнай сайдыыга министиэристибэтин иһинэн үлэлиир “Кыайыы” социальнай көмүскэл ресурснай киинин үлэһиттэрэ бу күннэргэ Сахабыт сирин үгүс улуустарын устун улахан командировкаттан кэллилэр. Ол курдук, киин, Бүлүү бөлөх, Кэбээйи, Горнай, Уус-Майа  улуустарыгар сылдьан, нэһилиэнньэни кытта көрсөн, консультациялары биэрдилэр, дьон интэриэһиргиир ыйытыыларыгар хоруйдаан, үөрэтэр, методическай матырыйааллары түҥэтэн, туһааннаах дьон махталлара улахан.

Ресурснай киин

“Кыайыы” социальнай көмүскэл ресурснай киинэ СӨ Правительствотын 2019 сыллаахха кулун тутар 3 күнүгэр тахсыбыт 234 №-дээх Дьаһалынан, икки тэрилтэни холбооһун түмүгүнэн, тэриллибитэ. Директорынан өр сылларга бу эйгэҕэ үлэлээбит, дириҥ, баай уопуттаах салайааччы Г.Н.Лебедева анаммыта. Билигин  бу дьоҕус кэлэктиип 17 хайысханан үлэлии олорор. Ол курдук, “Активное долголетие” регионнааҕы программа олоххо киирэригэр, “Демография” национальнай бырайыакка, ыччаты патриотическай тыыҥҥа иитиигэ, инбэлииттэр уонна бэтэрээннэр общественнай түмсүүлэрин кытта, бу эйгэҕэ информационнай-сырдатар үлэҕэ, биирдиилээн дьону уонна юридическай тэрилтэлэри социальнай боппуруостарга информациялыыр, быһаарар үлэни ыытар, социальнай эйгэ үлэһиттэригэр аналлаах методичкалары, пособиялары, хомуурунньуктары, научнай-методическай матырыйааллары  бэчээттээн таһаарыыны сүрүннүүр, соцконтракт олоххо киириитин уонна  мониторинг ыытыытын сүрүннээччинэн буолар.

Ресурснай кииҥҥэ 3 отдел былааннаахтык үлэлии олорор. Ол курдук, анал программалар уонна тэрийэр үлэни сүрүннүүр отдел, эбии үөрэхтээһини уонна квалификацияны сыаналыыр отдел, информационнай-методическай отдел уонна специалистар профессиональнай стандарт ирдэбилинэн квалификация ааһалларын хонтуруоллуур (независимая оценка квалификации- НОК) отдел.

 

Салайааччы санаата

– 2020 сыл дойду үрдүнэн ыарахан ыарыы туран, олус уустуктук ааспыта. Улуу Кыайыы 75 сыллаах өрөгөйдөөх үбүлүөйүн көрсө улахан былааннарбыт хомойуох иһин, барыта кэтэхтэн форматынан ыытылыннылар. Ол курдук, Россияҕа Албан аат сылын, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Ийэ ждойдуга бэриниилээх буолуу сылын  үөрүүлээх аһыллыыларын, республикатааҕы  “Победа” фонда пресс-конференциятын, Бүтүн Россиятааҕы элбэх акцияларга кыттыыны о.д.а. араас таһымнаах тэрээһиннэри биһиги үлэһиттэрбит онлайн форматынан тэрийбиттэрэ. Биһиги биир ситиһиибитинэн, ресурснай киин сайтын уонна инстаграм-аккаунт арыйан, күннэтэ туһалаах информациялары, матырыйааллары таһааран, республикабыт үгүс олохтоохторо социальнай эйгэҕэ киирэр уларыйыылары тутатына билэ-көрө олороллорун ситистибит. Социальнай ситим нөҥүө национальнай бырайыактар олоххо киириилэригэр үөрэтэр вебинардары, семинардары, олохтоох бэйэни салайыныы органнарыгар, социальнай көмүскэл управлениетын үлэһиттэригэр көмө матырыйааллар, хомуурунньуктар бэчээттэнэн таҕыстылар. “Активное долголетие” регионнааҕы программа олоххо киириитигэр анаммыт 55+ саастаах дьоҥҥо быыстапка тэрийбиппит.

2020 сыл тохсунньутугар биһиги кииммит 4 үлэһитэ Бүтүн Россиятааҕы Үлэ научнай-чинчийэр институтугар үөрэҕи ааһан, “Подготовка экспертов центров оценки квалификаций и экзаменационных центров” диэн тиэмэҕэ экзаменнарын ситиһиилээхтик туттарбыттара. Онон социальнай эйгэ үлэһиттэрин квалификацияларын бигэргэтэр экзаменационнай киин арыллан, үлэлии олорор. Квалификацияны сыаналааһын профессиональнай стандартарга олоҕурар. Ол курдук, социальнай үлэ специалиһа, социальнай үлэһит, социальнай эйгэҕэ реабилитация үлэтин ыытар специалист, дьиэ кэргэни кытта үлэлиир специалист, сокуоннай  саастарын ситэ илик оҕолору опекаҕа ылар дьону кытта үлэлиир специалист, сиделка, инбэлииттэргэ уонна доруобуйаларынан хааччахтаах дьоҥҥо техническэй көмөнү оҥорор ассистент-көмөлөһөөччү, няня, ыччаты кытта үлэлиир специалист. Биһиги ресурснай кииммит социальнай эйгэ үлэһиттэрин таһымын үрдэтиигэ анал үөрэх программаларын оҥорон таһаарар. Кинилэргэ үөрэҕи ыытар көҥүллээхпит, лицензиялаахпыт.

Олунньуттан биһиги кииммит специалистара улуустарынан сылдьан, мониторинг ыытан, тыа сирин олохтоохторугар сырдатар үлэни ыытан кэллилэр. Былааммыт элбэх. Нэһилиэнньэ олоҕун уйгутун тупсарарыгар, социальнай көмөлөрү, анал программалары туһанан, саҕаламмыт үлэ түмүктээх буоларыгар биһиги кииммит сайтыгар rcmtykt.ru уонна resurs_pobeda_ykt инстаграм страницабытыгар киирэн көрөргүтүгэр ыҥырабын. Туһалаах информациялар тирэх, көмө буолалларыгар саарбахтаабаппын, –диэн санаатын үллэһиннэ  “Кыайыы” социальнай көмүскэл  ресурснай киинин салайааччыта Галина Лебедева.

 

Улуустарынан  командировкалар

В.А.Кулаковская, ресурснай киин тус программаларга уонна тэрийэр үлэҕэ отделын начальнига:

– Сылтан ордук бука бары дьиэттэн олорон, онлайн форматынан үлэлээтибит. Олунньу ыйтан 10-тан тахса улууска сылдьан, нэһилиэнньэни кытта көрсөн, астына кэпсэтэн, санаа атастаһан кэллибит. Биһиэхэ да, улуус олохтоохторугар да, олус туһалаах көрсүһүүлэр буоллулар. Бу иннинэ наар ZOOM нөҥүө эрэ сибээстэһэ олорбут дьон, билигин дьэ көрсөннөр, ыйытыыларыгар толору хоруйдары ыллылар.

Социальнай контракка олоҕурбут государствоттан көмө Саха сиригэр оҥоһуллар буолбута быйыл тохсус сыла. Бу иннинэ маннык көмөнү  нэһилиэнньэҕэ Саха Республикатын Үлэҕэ уонна социальнай сайдыыга министиэристибэтин нөҥүө, социальнай харалта управлениета ыытара. Онтон 2018 сылтан саҕалаан, бу боломуочуйаны муниципальнай тэриллиилэргэ биэрбиттэрэ. Онон бу олус табыгастаах уонна сөптөөх быһаарыныы ылыныллан, республика араас улуустарын, куораттарын олохтоохторо бизнес былаан суруйан, ону көмүскээн, ирдэниллэр кумааҕылары хомуйсан, бэйэ дьыалатын арынан үлэлии-хамсыы сылдьар дьон ахсаана элбээбит. Нэһилиэк дьаһалтатын специалистара ким туох баҕалааҕын, былааннааҕын үрдүттэн көрө сылдьар буоланнар, социальнай контрагынан көмө харчыны ыланнар, эбии дохуот киллэринэннэр, билигин сорохтор номнуо чааһынай урбаанньыт буолан, саҕалаабыт дьыалалара үчүгэй түмүктэрдээх буолан, санаалара көтөҕүллэн, үлэ үөһүгэр сылдьаллар. Итиннэ кэккэ уларыйыылар киирбиттэрэ. Онон интэриэстээх дьон мунаарар ыйытыыларыгар хоруйдары ыллылар. Тыа сиригэр соцконтрагынан кэтэх хаһаайыстыба тэриммит, бэкээринэ аһан олохтоохтор биир кыһалҕаларын быһаарбыт, парикмахерскай, кэрэ эйгэни тупсарар сыаллаах салоннары, минньигэс торт астааччылары, автосервистаах урбаанньыттары  кытта көрүстүбүт. Үгүс дьон бу программа олоххо киирбитигэр, мантан тирэх ылан, саҕалаабыт дьыалаларын сайыннарар баҕалаах сылдьалларын үөрэ-көтө кэпсээтилэр.

Л.Н.Анисимова,  ресурснай киин информационнай-методическай үлэҕэ отделын начальнига:                                       

– Тыа сирин үлэһит дьоно государство өйөбүлүн туһанан, олоҕун тупсарар, үлэ миэстэтин элбэтэн, саҕалаабыт үлэтин кэҥэтэр былааннааҕыттан биһиги олус үөрдүбүт. Олохтоох дьаһалта специалистарын кытта көрсөн, салгыы бииргэ үлэлииргэ баҕабытын биллэрдибит. Биһиги ресурснай кииммит таһаарбыт элбэх туһалаах информациялаах брошюраларын, матырыйаалларын хаалларан кэллибит. Дьон санаатын иһиттибит. Туох кыһалҕалары көрсөллөрүн, кыаллыбакка турар кэккэ боппуруостарын ырытыстыбыт. Инникитин даҕаны маннык көрсүһүүлэр олус көдьүүстээх буолууһулар диэн түмүк оҥордубут.

 

Екатерина Бястинова.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *