Эмчиккэ, эҕэрдэ эйиэхэ!

Бүгүн кэпсиир киһим, биир дойдулааҕым, Таатта Төрдүн Киэҥ Күөлүттэн төрүттээх, терапевт быраас, РФ, СӨ доруобуйатын харыстабылын туйгуна, Дьокуускай куорат доруобуйатын харыстабылын туйгуна бэлиэлээх, РФ үлэтин бэтэрээнэ Зинаида Егоровна Кириллина. Билигин да кэрэ сэбэрэлээх, эдэрси көрүҥнээх үбүлээрбит аҕыйах хонуктааҕыта лоп-курдук 75 сааһын туолла. Сахабыт сирин биир тарбахха баттанар, киэн тутуллар уопуттаах бырааһа доруобуйа харыстабылын эйгэтигэр 48 сылын үлэлиир. Бу да иһин кинини дьон –сэргэ ытыгылыыр, убаастыыр, куруук махтанар.

Ийэҕэ, олоххо таптал

Таатта төрдө (Уус Таатта) – Таатта улууһун биир улахан нэһилиэгэ. Алдан өрүстээх буолан, былыр уонна ааспыт үйэҕэ борокуот аалынан улуус дьонун аһа-таҥаһа барыта тиэллэн кэлэр бириистэннээҕэ. Аҕа дойду сэриитин саҕана Таатта дьоно эмиэ ол бириистэнтэн сэриигэ атаарыллыбыттара. Кэлин аатырбыт Петр Алексеев совхоз баар буола сылдьыбыта. Кэрэ айылҕалаах, элбэх балыктаах, сардаананан кытарар Алдан өрүс туһунан кэрэ кэпсээн үйэттэн үйэҕэ кэпсэнэр. Дьэ, оннук үтүө айылҕалаах, Таатта төрдүттэн тэйиччи турар Киэҥ Күөл диэн сиргэ, хаһыатым үтүө-мааны героинята Зинаида Егоровна төрөөбүтэ. Күн сирин көрдөрбүт күндү ийэтэ Екатерина Николаевна Иванова «Кыһыл Сыһыы” колхуос ыарахан үлэтигэр үлэлиирэ. Кыыһын Зинаны, уолун Ваняны киһи гынар ыра санаанан салайтаран. Ол эрээри ыарахан үлэттэн эрдэ ыарытыган буолан, оҕолорун көмөлөһүннэрэрэ. Онон, кыракый оҕолор колхуос түбүктээх, хаһан да бүппэт үлэтигэр улахан дьону кытта бииргэ үлэлиир этилэрэ. Ийэтигэр көмө буолар Зина кыысчаан, онно баар оскуолаҕа оҕолору кытта тэҥҥэ үөрэнэрэ. Ити сылдьан, ийэтин эмтиир баҕаттан хайаан да эмчит буолар баҕа санааламмыта. Уонна ол баҕа санаатын толорбута. Онон, ийэтин бэйэтин кытта бииргэ олордон, ийэтин көрөн, бүөбэйдээн, көмүс уҥуоҕун туппута. Хорсун санаалаах эдэр киһи оччотооҕуттан да биллэр эбит, баҕа санаатынан быраас буолан, баҕарбытын курдук ийэтин эмтээн, эбээ буолар үрдүк дьолу биллэрбитэ. Кэлин, Таатта Дьиэбэгэниттэн төрүттээх И.И. Кириллины көрсөн ыал буолбута, Катя, Надя — икки кыыс оҕолонон мааны ыал буолбуттара. Кэргэнэ Иннокентий Иннокентьевич ССКП райкомун чилиэнэ, ССКП райкомун бюротун чилиэнэ, ССКП Тааттатааҕы райкомун иккис секретарынан үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ. Эдэр сааһыгар олохтон туораан, кыргыттарын атаҕар туруоруута кэргэнин сатабылыгар хаалбыта. Дьахтар намчы санныгар сүктэриллибит ол ыарахаттары олоххо муударай көрүүлээх, хорсун санаалаах Зинаида Егоровна барытын тулуйбута, ону ааһан олорбут олоҕунан, үлэтинэн элбэх киһиэхэ холобур буолла.

«Син биир быраас буолуом этэ»

1963 сыллаахха орто оскуоланы бүтэрээт, тута Таатта Төрдүн деткомбинатыгар медсиэстэрэнэн үлэтин саҕалаабыта. Баҕалаах үөрэҕин-Дьокуускайдааҕы медицинскэй-эмтиир факультетын, 1971 сыллаахха бүтэрээт, Дьокуускай куорат 1 нүөмэрдээх поликлиникатыгар учаастактааҕы терапевт бырааһынан, ити кэнниттэн биир сыл бу поликлиника терапевтическай отделениетын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Бу үлэлии олордоҕуна, кэргэнин Таатта райкома Үрдүкү партийнай оскуолаҕа үөрэххэ ыытан, Зинаида Егоровна Таатта оройуонугар көһөн баран, учаастак терапевт бырааһынан үлэлээбитэ. Тааттаҕа үлэлии сылдьан ыарыы, ыарыһах, чөл олоҕу тутуһуу, табаах, арыгы буортуларын тиэмэлэригэр олохтоох хаһыакка рубрика бэлэмниирэ, киэҥ ис хоһоонноох ыстатыйалары элбэхтик суруйара. Онон, 1984 сыл түмүгүнэн оройуоннааҕы «Коммунист» хаһыат үлэтигэр систиэмэлээхтик кыттыбыт общественнай корреспондент З.Е.Кирилиннаҕа редакция Бочуотунай Грамотатынан наҕараадалаабыта. Төрөөбүт үөскээбит Тааттатыгар олохсуйан үлэлиирдии дьаһаммыт быраас, кэргэнин атын үлэҕэ анааннар Кириллиннэр дьиэ кэргэн төттөрү куоракка көһөн киирэллэр. Уонна 3 нүөмэрдээх куораттааҕы поликлиникаҕа подросток оҕолору эмтиир бырааһынан үлэлиир. Кыахтаах, үрдүк билиилээх бырааһы сотору кэминэн бу поликлиника терапевтическай отделениетын сэбиэдиссэйинэн, онтон өр өтөр гыммакка, СӨ доруобуйа харыстабылын министиэристибэтин 1 нүөмэрдээх поликлиникатын терапевтическай отделениетын сэбиэдиссэйинэн аныыллар. Дьэ, ол кэнниттэн СӨ Национальнай Баанын здравпуунун терапевт бырааһынан уонна үп корпорациятын здравпуунун сэбиэдиссэйинэн, 4 нүөмэрдээх куораттааҕы балыаһа профилактика отделениетын сэбиэдиссэйинэн, күнүскү стационар, сыах терапевынан үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ. Дьэ, онтон, тэрилтэ уларыйыытын кэнниттэн, 2013 сылтан күн бүгүнүгэр дылы, куораттааҕы медицинэ киинигэр, профилактика отделениетын терапевынан күүһүн харыстаабакка үлэлээн кэллэ. Зинаида Егоровна 48 сыл эмтиир эйгэҕэ үлэлээбитэ кини идэтин сөбүлүүрүн, идэтин сөпкө талбытын, көнө майгылааҕын, ыарыһахтарын үрдүктүк тутарын көрдөрөр.Ол да иһин 48 сыл устата араас таһымнаах профессиональнай аттестациялары эрэллээхтик, кыахтаахтык ааспытын киэн туттуохха сөп. Бары билэрбит курдук, киниэхэ 1984 терапевт быраас үрдук таһымын инэрбиттэрэ. Дириҥ билиилээх, киэн профиллээх бырааһы куорат араас 4 отделениелар сэбиэдиссэйдэринэн, подростковай быраас, гирудотерапевт, тыа сирин бырааһа, куораттааҕы призывной байыаннай хамыыһыйа, здравпункт быраастарынан уонна сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ бигэргэтэр. Дьэ, маннык үлэлэртэн күн- түүн кииллийэн, норуот сөбүлүүр бырааһa буолла5а.

«Үтүө киһигин, сурахтаах бырааскын»

Итинник алгыһы,Зинаида Егоровнаҕа биир дойдулааҕа, улуус пааматынньыктарын харыстыыр общество бэрэссэдээтэлэ, улуус убаастанар кырдьаҕаһа И.А.Уваров эппитэ. Ол кэмнэргэ, кэргэнэ үлэтэ уларыйан, төттөрү куоракка көһөн киирэр буолбут кэмнэрэ этэ. Ол аата, ытык кырдьаҕас үтүө майгыгынан кынаттанан, өссө да үчүгэйдик үлэлиэн диэн алҕаатаҕа. Ол алгыһа туолан, кырдьык, бу бүгүн күҥҥэ дылы, этэҥҥэ үлэлии сырыттаҕа.Кыахтаах, дириҥ билиилээх быраас, 1983 сыллаахха, саха сирин терапевт быраастарыгар ыытыллыбыт профессиональнай күрэххэ кыттан, “Лучший терапевт ЯАССР” буолбута. Дьэ, онно буоллаҕа дии, эмтээбит ыарыһахтарыгар сыһыана, үлэлээбит үлэтин ситиһиитэ, идэтигэр таптала-барыта мунньуллан, өрөгөй түмүккэ кэлиитэ. Норуот эмчиккэ таптала, сыһыана барыта көһүннэҕэ.
Мин суруналыыс буолан туран Зинаида Егоровнаттан ыйыттым:»Үлэҕэр, олоххор ситиһиин туохха олоҕурарый? «диэн. Онуоха маннык эппиэттээтэ: «Мин быраас идэтин ылбыппыттан кэмсиммэппин.Үлэбэр ситиһиим диэн араас сирдэргэ үлэлээбит уопутум уонна үтүөкэн быраастары, дьону кытта алтыһыым буолар. Холобура, Таатта улууһугар үлэлиирбэр, оччотооҕуга сайдыыта суох кэмҥэ, элбэх кыһалҕалары быраастар биһиги көрсөр этибит. Балыаһаларга специалист быраастар тиийбэт буоланнар,невропатолог,инфекционист уо.д.а специализация быраастарын солбуйан, эмтиир буоллаҕын. Биир тылынан эттэххэ, эппэрээссийэ оҥорбот уонна дьахтар төрөппөт этим. Оччотооҕуга үлэлииргэ ыараханын да иһин, ол оннугар олох оскуолатын аастаҕым.
“Терапия-эмтиир эйгэ Ийэтэ” буолар.Онон, эмтиир эйгэҕэ ситиһиилэрим- терапевт быраас идэтин талбытым буолар”- диэтэ.
Үтүө бырааска элбэх да киһи махтаннаҕа.

Эмчиккэ, эҕэрдэ эйиэхэ!
Күнү көрөбүт,
Кэтэтэн, манатан,
Кэрэчээни төрөтөбүт,
Кэскили санатан
Эмчиккэ, эҕэрдэ эйиэхэ!
Эрэйи чэпчэтэр киһиэхэ!
Үтүөрдэр баҕалаах,
Үрүҥ халааттаах,
Үтүө суобастаах,
Үчүгэй санаалаах.

Эйэҕэс көрүҥнээх,
Элэккэй майгылаах,
Эмчит идэлээх
Элбэх билиилээх.

Ыарахан ыарыыттан,
Ынырык эрэйтэн,
Ыарыһаҕы быыһыыртан
Ыллыыргын үөрүүттэн

Элбэхтик эмтэммит
Эрэллээх эмчиппэр
Эрэлбин эргиппит
Эйэҕэс киһибэр.

Ыксалга кэлээччи,
Укуолу биэрээччи,
Көннөрү киирээччи
Кыһанан эмтээччи… диэн истиҥ иһирэх хоһоону П.Ильяхов, быраас З.Е.Кирилиннаҕа анаабытын 1990 сыллаахха В.П.Корякин мелодия айбыта.

Дьиэ-кэргэн күн күбэй ийэтэ, эйэҕэс эбэтэ

Зинаида Егоровна икки кэрэ кыыс тапталлаах ийэлэрэ, икки сиэн эбэлэрэ. Улахан кыыс Екатерина Иннокентьевна Москубатааҕы Государственнай университет банковскай дьыала факультетын ситиһиилээхтик бүтэрбитэ. Ону таһынан, РФ Президенин иһинэн норуот хаһаайыстыбатын Академиятын бүтэрбитэ, билигин финансист. Кыра кыыс Надежда Иннокентьевна ХИФУ социальная психология факультетын бастакы выпускницата, сиэн уол Кыйаар М.В.Ломоносов аатынан Москубатааҕы университет механико- математическай факультетын бүтэрэн, аспирант. Сиэн кыыс Айыы Куо ХИФУ финансовай-экономическай факультетын выпускницата, магистратураны бүтэрбитэ. Кинилэр бары ийэлэрин, аҕаларын, эбэлэрин ааттарынан киэн тутталлар. Күндү киһилэрин кытта биир киһи курдук өйдөһөн, өйөнсөн этэҥҥэ олороллор. Эбээ барахсан билигин сиэннэрэ үлэһит дьон буолан бэйэлэрин олохторун булуналларыгар тирэх буолар.

Дьэ, бу курдук, талбыт идэтигэр олоҕун устата бэриниилээхтик үлэлээбит үтүө киһи, үтүө быраас, үтүө сүбэһит коллега, хорсун ийэ, эбэ, истиҥ дьүөгэ Зинаида Егоровна айылҕата анаабыт маанылаах олоҕор оҕолорун, сиэннэрин, коллективын кытта эрэллээхтик, дьоллоохтук олорор.

Лариса Аввакумова, РФ Суруналыыстарын Сойууһун чилиэнэ, Таатта

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *